Trafik kazası tazminat davası, karşı aracın sigorta şirketine karşı açılıyorsa kural olarak asliye ticaret mahkemesinde görülür. Yalnız sürücü ve işletene karşı açılan davada görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir. Sigortacıya dava açmadan önce ise ona yazılı başvuru yapılması gerekir.
İçindekiler
Bu yazı yaralanma ve ölüm hallerinde dava yolunu anlatır. Görevli ve yetkili mahkeme, ön koşullar ve hazırlık sırayla ele alınır. Talep edilecek kalemler ve hesap yöntemi, yaralamalı trafik kazası sigorta ödemesi ne kadar sorusunu ele alan yazıda ayrıca anlatılır.
Trafik Kazası Tazminat Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre malvarlığına ilişkin davalarda genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Ancak Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen konulardan doğan davalar, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava sayılır. Ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakar.[1]
Sigorta hukuku ve zorunlu sorumluluk sigortaları bu kanunun altıncı kitabındadır. Yargıtay bu nedenle davalılar arasında trafik sigortacısı bulunan davayı ticari dava sayıyor. Kapatılan 17. Hukuk Dairesi’nin bu yöndeki bozmasına uyularak verilen kararı 4. Hukuk Dairesi 2024’te yeniden inceledi.[2]
| Davalı | Görevli mahkeme | Dayanak |
|---|---|---|
| Trafik sigortacısı | Asliye ticaret | TTK m.4/1-a, m.5 |
| Sigortacı ile sürücü ve işleten birlikte | Asliye ticaret | Yargıtay uygulaması |
| Yalnız sürücü ve işleten | Asliye hukuk | HMK m.2 |
Aynı kural ölümlü kazalar için de geçerlidir. Yukarıdaki görev bozmasına konu dosya, ölen kişinin yakınlarının açtığı destekten yoksun kalma ve manevi tazminat davasıydı. Davalılar arasında sigortacı bulunduğu için dosyanın tamamı ticari dava sayıldı.
Görev kuralı kamu düzenine ilişkindir ve mahkeme bunu kendiliğinden gözetir. Yanlış mahkemede açılan dava görevsizlik kararıyla ilerleyemez, dosya görevli mahkemeye gönderilir. Bu da zaman kaybı demektir.
Tüketici Mahkemesi Ne Zaman Gündeme Gelir?
Tüketici mahkemeleri, tüketici işlemlerinden ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan davalara bakar.[3] Bir tüketici işlemi için iki taraf arasında bir sözleşme ya da hukuki işlem aranır.
Kazada yaralanan kişi ile karşı aracın sigortacısı arasında böyle bir sözleşme yoktur. Bir dosyada ticaret mahkemesi davayı tüketici mahkemesine göndermişti. Yargıtay bu kararı bozdu, sigortacı ile zarar gören arasında sigorta sözleşmesi bulunmadığını belirterek asliye ticaret mahkemesini görevli saydı. Bozmadan sonra verilen hükmü 4. Hukuk Dairesi 2023’te başka bir yönden bozdu.[4]
Arada bir sözleşme varsa sonuç değişebilir. Kişinin kendi kasko poliçesinden doğan taleplerde tüketici işlemi tartışması ayrıca yapılır. Otobüs gibi bir taşıma aracında yolcu olarak yaralanan kişinin taşıma sözleşmesine dayanan davasında da tüketici mahkemesinin görevi gündeme gelebilir.
Yetkili Mahkeme: Kaza Yeri, İkametgah ve Sigorta Şubesi
Davacının seçebileceği birden fazla yer vardır. Karayolları Trafik Kanunu m.110, sigortacının şubesinin ya da poliçeyi yapan acentenin bulunduğu yeri ve kazanın olduğu yeri sayar.[5]
Genel kural olarak dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Davalı birden fazlaysa dava bunlardan birinin yerleşim yerinde açılabilir. Trafik kazasında ise kanun bunlara ek seçenekler tanır.
HMK m.16 haksız fiil davalarında zarar görenin yerleşim yeri mahkemesini de yetkili kılar. Zorunlu trafik sigortası genel şartları da sigortacının merkezini, kaza yerini ve zarar görenin ikametgahını sayar.
Dava Öncesi Sigortacıya Başvuru Şartı
Zarar gören, dava yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapmak zorundadır. Sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir veya tahkime gidilebilir. Başvuruya genel şartların Ek-6’sında sayılan belgeler eklenir.
Başvuru yazısında kaza tarihi, karşı aracın plakası ve poliçe bilgisi, istenen kalemler ve banka hesabı yer almalıdır. Yazının sigortacıya ulaştığını gösteren belge saklanmalıdır. 15 günlük süre bu tarihten itibaren hesaplanır.
“Bu düzenleme ile sigortacıya başvuru bir dava şartı olarak getirilmiştir.”
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/2615, K.2024/7426, 09.09.2024 (bozma, oybirliği)
Not15 günlük cevap süresi 2918 sayılı Kanun m.97’den alınmıştır. Tahkim başvurusunda Sigortacılık Kanunu m.30/13 sigortacının cevap süresini on beş iş günü olarak yazar. Erişim tarihi 19.10.2026.
Arabuluculuk Dava Şartı mı?
Konusu para olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak kural olarak dava şartıdır (TTK m.5/A). Ancak özel kanunda tahkime ya da başka bir alternatif çözüm yoluna başvurma zorunluluğu varsa bu şart uygulanmaz.[6]
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigortacıya önceden yapılan başvuruyu böyle bir yol saydı. Dava öncesinde sigortacıya başvurulmuşsa zorunlu arabuluculuk hükümleri uygulanmaz ve arabuluculuk gideri davalıya yükletilemez.[7] Kararın tam metni Adalet Bakanlığı içtihat arşivinde okunabilir. Aynı sonuç sigorta tahkim komisyonuna başvuru yazısında da yer alır.
Kısmi Dava ve Talep Artırımı Nasıl İşler?
Bedensel zararda tutar çoğu zaman dava açılırken belli değildir. Maluliyet oranı ve aktüer hesabı yargılama sırasında netleşir. Bu yüzden dava genellikle kısmi dava olarak açılır.
Kısmi dava, kalan kısımdan feragat anlamına gelmez. 7589 sayılı Kanun HMK m.109’a dördüncü fıkrayı ekledi. Buna göre talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir. Artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.[8]
Uygulamada dava dilekçesinde her kalem için şimdilik bir tutar yazılır ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur. Bilirkişi raporu geldikten sonra talep rapordaki tutara yükseltilir. Talebi artırma hakkı yalnız bir kez kullanılabildiği için artırım raporlar netleştikten sonra yapılmalıdır.
UyarıBelirsiz alacak davasını düzenleyen madde 7589 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırıldı. Eski hüküm yalnız kaldırılma tarihinden önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder.
Dava Açma Süresi ve Zamanaşımı
Trafik kazasından doğan tazminat talepleri, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yılda, her halde kazadan itibaren on yılda zamanaşımına uğrar. Olay ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suçsa o süre uygulanır. Sürelerin ayrıntısı ve hangi işlemin süreyi kestiği değer kaybı zamanaşımı yazısında anlatılır.
Yaralanmalı kazalarda ceza soruşturması da çoğu zaman açılır. Ceza süreci için trafik kazasında taksirle yaralama yazısına bakılabilir.
Yaralanmalı Trafik Kazası Tazminat Davasında Hazırlık
Dava üç temel rapor üzerine kurulur. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüer hesap raporu. Kusur oranına itiraz yolu kusur oranına itiraz yazısında anlatılır. Oranın hangi yönetmeliğe göre belirleneceği maluliyet nedir başlıklı yazıdadır.
Dava açılırken başvuru harcı ve gider avansı yatırılır. Bilirkişi ücretleri de bu avanstan karşılanır. Harç tutarları her yıl yeniden belirlendiği için güncel tarifeye bakılmalıdır.
Dosyaya kaza tespit tutanağı, ceza dosyası, tedavi kayıtları, gelir belgeleri ve sigortacıya başvuru yazısı eklenir. Sigortacının davadan önce yaptığı ödeme varsa dekontu da sunulur. Aracı sigortasız ya da kaçan bir araç çarptıysa davalı Güvence Hesabı olur.
Kaza tarihi, hangi Borçlar Kanunu metninin uygulanacağını da belirler. 7589 sayılı Kanun’la TBK m.55’e eklenen faiz ve mahsup kuralları yalnız yürürlükten sonra meydana gelen kazalara uygulanır. Önceki kazalarda maddenin eski metni sürer.
Davalı, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verir. Değeri TTK m.4/2’deki parasal sınırı geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır ve cevaba cevap dilekçesi verilemez. Maddi hasarlı kazalarda kullanılabilecek bir şablon trafik kazası maddi tazminat dava dilekçesi örneği sayfasında yer alır.
NotBasit yargılama sınırı TTK m.4/2’dedir. 7445 sayılı Kanun’la eklenen cümleye göre bu sınır her yıl HMK ek m.1 uyarınca yeniden değerleme oranında artırılır, güncel tutar resmi duyurudan kontrol edilmelidir. İki haftalık cevap süresi HMK m.127 ve m.317’dendir. Erişim tarihi 19.10.2026.
Tahkim mi Dava mı? Kısa Karşılaştırma
Sigortacıya karşı talep için Sigorta Tahkim Komisyonu da bir seçenektir. İki yol aynı anda yürütülemez. Mahkemeye taşınmış bir uyuşmazlık için Komisyona başvurulamaz (5684 m.30/14).
| Konu | Sigorta tahkimi | Mahkeme |
|---|---|---|
| Karşı taraf | Yalnız sigortacı | Sigortacı, sürücü, işleten |
| Manevi tazminat | Sigorta kapsamı dışında | Sürücü ve işletenden istenebilir |
| Karar süresi | Hakem için 4 ay | Kanunda süre yok |
| Ön koşul | Sigortacıya başvuru | Sigortacıya başvuru |
Manevi tazminat ya da sürücünün kişisel sorumluluğu da isteniyorsa mahkeme yolu öne çıkar. Ölümlü kazalarda yakınların talebi destekten yoksun kalma tazminatı başlığında ele alınır.
Trafik Kazası Tazminat Davası Ne Kadar Sürer?
Mahkemedeki süre için kanunda belirli bir üst sınır yoktur. Süreyi en çok bilirkişi aşaması belirler. Kusur, maluliyet ve aktüer raporları ayrı ayrı alınır, itiraz olursa ek rapor istenir.
Ceza dosyasının sonucu beklenirse süre uzayabilir. İstinaf ve temyiz aşamaları da toplam süreye eklenir. Bu nedenle başvuru aşamasında belgelerin eksiksiz toplanması, sonraki her adımı kısaltır.
Trafik Kazası Tazminat Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yaralanmalı trafik kazası tazminat davası hangi mahkemede açılır?
Karşı aracın sigorta şirketi davalıysa kural olarak asliye ticaret mahkemesinde açılır. Yalnız sürücü ve işletene karşı açılan davada kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
Sigortaya başvurmadan dava açılabilir mi?
Hayır. Kanun, dava yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuruyu şart koşar. Sigortacı 15 gün içinde cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir.
Arabulucuya gitmek gerekir mi?
Sigortacıya dava öncesi başvuru yapılmışsa Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’ne göre zorunlu arabuluculuk hükümleri uygulanmaz.
Dava kendi şehrimde açılabilir mi?
Evet. Haksız fiil davalarında zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Kaza yeri ve sigortacının şube ya da acente yeri de seçenekler arasındadır.
Belirsiz alacak davası açılabilir mi?
Hayır, belirsiz alacak davası yürürlükten kaldırıldı. Bugün tutar belirli değilse kısmi dava açılır ve talep yargılama sırasında bir kez artırılabilir.
Maddi hasarlı trafik kazası tazminat davası da aynı mahkemede mi görülür?
Sigortacıya karşı açılan davalar araç hasarında da ticari dava sayılır. Değer kaybı davasının ayrıntıları ayrı bir konudur.
Manevi tazminat sigortadan istenebilir mi?
Hayır. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz. Bu talep sürücü ve işletene karşı mahkemede ileri sürülür.
Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4/1-a, m.5/1, m.5/A ve m.1478. ↩
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/2759, K.2024/5110, 22.05.2024 (bozma, oybirliği). Kapatılan 17. Hukuk Dairesi’nin E.2015/15261, K.2018/8699, 04.10.2018 tarihli görev bozmasını aktarır. ↩
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73 ve m.83/2. ↩
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/12658, K.2023/3994, 20.03.2023 (bozma, oybirliği). Kapatılan 17. Hukuk Dairesi’nin E.2014/20048, K.2015/5315, 02.04.2015 tarihli görev bozmasını aktarır. ↩
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97, m.109 ve m.110. ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-18. ↩
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/2615, K.2024/7426, 09.09.2024 (bozma, oybirliği). ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, m.16, m.109, m.127, m.317 ve 7589 sayılı Kanun m.19, m.20 ve geçici m.1/9-10 (RG 31.07.2026/33326). ↩