Değer kaybı zamanaşımı kural olarak iki yıldır. Süre, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği günden başlar ve her durumda kaza gününden itibaren on yılla sınırlıdır. Kazada yaralanma ya da ölüm gibi cezayı gerektiren bir fiil varsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır.
İçindekiler
Bu yazı başlangıç gününü, uzayan süreleri, zamanaşımını kesen işlemleri ve kasko farkını tek yerde toplar. Başvurudan ödemeye kadar bütün adımlar araç değer kaybı nasıl alınır yazısında sırasıyla anlatılır.
Değer Kaybı Zamanaşımı Süresi Kaç Yıl?
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların süresi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesinde yazılıdır. Araç hasarı, mahrumiyet ve araç değer kaybı zamanaşımı süresi bu maddeye göre hesaplanır. Metnin güncel hali mevzuat.gov.tr üzerindeki kanun metninde okunabilir.
Madde iki ayrı süre koyar. Birincisi öğrenmeye bağlı iki yıllık süredir. İkincisi kaza gününden işleyen on yıllık üst sınırdır. Hangisi önce dolarsa talep o gün zamanaşımına uğrar.[1]
Zorunlu trafik sigortası Genel Şartlarının C.8 maddesi aynı süreleri tekrarlar. Haksız fiile ilişkin genel kural olan Türk Borçlar Kanunu m.72 de iki ve on yıl öngörür. Trafik kazasında ise özel hüküm olan KTK m.109 esas alınır. İhtiyari mali sorumluluk sigortasında da KTK m.100 uyarınca aynı madde uygulanır.
Değer Kaybında Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?
İki yıllık sürenin başlaması için zararın varlığı ve tazminattan sorumlu kişi birlikte bilinmelidir. Araç hasarında zarar çarpışma anında ortaya çıkar. Karşı aracın plakası ve sigortacısı tutanakta yazılıysa öğrenme çoğu dosyada kaza günüdür.
Sigortaya başvuru tarihi, eksper raporu tarihi ya da onarımın bittiği gün süreyi kendiliğinden ertelemez. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada ilk derece mahkemesi, öğrenmenin kaza günü gerçekleştiğini kabul etmiştir.
“davacının kaza tarihi itibariyle zararı öğrendiğinin kabulü gerektiğinden”
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/9085, K.2025/2250, 12.02.2025 (onama, oybirliği)
Bu dosyada kaza 28.06.2018’de olmuş, saklı tutulan kısım için ek dava 01.04.2022’de açılmıştır. İki yıl geçtiği için ek dava zamanaşımından reddedilmiş, karar onanmıştır.[2] Karşı aracın kimliği kaza anında belli değilse iki yıllık süre sorumlunun öğrenildiği günden başlar. On yıllık üst sınır ise yine kaza gününden işler.
Yaralanmalı Kazada Uzamış Zamanaşımı
KTK m.109’un ikinci fıkrasına göre dava cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa, o süre maddi tazminat için de geçerlidir. Uygulamada buna uzamış zamanaşımı denir. Süre, suçun işlendiği günden, yani kaza gününden işler.
- Taksirle yaralamada (TCK m.89) fıkralara göre cezanın üst sınırı beş yılı geçmez. TCK m.66/1-e uyarınca dava zamanaşımı sekiz yıldır.
- Taksirle öldürmede (TCK m.85) üst sınır altı ya da on beş yıldır. TCK m.66/1-d uyarınca süre on beş yıldır.
- Yalnız maddi hasarlı kazada durum farklıdır. TCK m.22/1’e göre taksirle işlenen fiil ancak kanunda açıkça yazılıysa cezalandırılır. Bu durumda kural iki yıllık süredir.
Uzamış süre değer kaybına da uygulanabilir, ama yaralanmanın dosyada ispatı gerekir.[3] Bir tahkim dosyasında itiraz hakem heyeti, sürücünün yaralandığını gösteren hastane kaydı sunulmadığı için iki yıllık süreyi uygulamıştır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu kararı E.2023/3406, K.2023/12165, 09.11.2023 sayılı kararla ayrı gerekçe yazmadan onamıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oy sekiz yıllık sürenin uygulanması gerektiğini savunmuştur. Bu nedenle karar genel bir ilke değil, ispat eksikliğine bağlı tek bir sonuç olarak okunmalıdır.
UyarıYaralanma iddiası hastane kaydı, doktor raporu ya da ceza soruşturma belgesiyle desteklenmezse uzamış süreye dayanmak güçleşir. Bu belgeler kaza dosyasıyla birlikte saklanmalıdır.
Trafik Kazası Zamanaşımı Tablosu
Değer kaybı dışındaki talepler de aynı kazadan doğabilir. Aşağıdaki tablo her talebin süresini ve dayanağını kısa satırlarla gösterir.
| Talep | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Araç hasarı, değer kaybı, mahrumiyet | Öğrenmeden 2 yıl, kaza gününden en çok 10 yıl | KTK m.109/1, ZMSS GŞ C.8 |
| Aynı talepler, kazada yaralanma varsa | 8 yıl | KTK m.109/2, TCK m.66/1-e |
| Yaralanmadan doğan bedensel zarar | 8 yıl | KTK m.109/2, TCK m.89 |
| Ölümlü kaza, destekten yoksun kalma | 15 yıl | KTK m.109/2, TCK m.66/1-d ve m.85 |
| İhtiyari mali sorumluluk sigortası | KTK m.109 süreleri | KTK m.100 |
| Kasko tazminatı | Muacceliyetten 2 yıl, rizikodan en çok 6 yıl | TTK m.1420, Kasko GŞ C.10 |
| Ödeme yapan yükümlünün rücuu | Ödeme ve muhatabın öğrenilmesinden 2 yıl | KTK m.109/4. fıkra |
NotTablodaki süreler 19.10.2026 itibarıyla 2918 sayılı KTK m.100 ve m.109, ZMSS Genel Şartları C.8, TTK m.1420 ve 5237 sayılı TCK m.66 metinlerinden alınmıştır. Uzamış süre için kazada ilgili suçun oluştuğunun ispatı gerekir.
Değer Kaybı Başvuru Süresi: Sigortaya Ne Zamana Kadar Başvurulur?
Karşı tarafın trafik sigortasına başvuru için kanunda zamanaşımından ayrı bir son gün yazılı değildir. Ancak KTK m.97’ye göre dava ya da tahkimden önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması gerekir. Sigortacı 15 gün içinde yanıt vermezse ya da yanıt talebi karşılamazsa yargı yolu açılır.
Belgeler sigortacıya ulaştıktan sonra ödeme için KTK m.99 sekiz iş günü öngörür. 1.7.2026 ve sonrasında düzenlenen poliçelerde araç hasarı için yapılan başvuru değer kaybı talebini de kapsar.[4] Başvurunun biçimi sigorta şirketine değer kaybı başvuru dilekçesi örneğinde, ekleri değer kaybı için gerekli belgeler sayfasında yer alır.
Yazılı başvuru, TBK m.154’te sayılan kesme sebepleri arasında yoktur. Bu yüzden 15 günlük bekleme ve eksper süreci iki yıllık sürenin içinde kalır. Hasar nedeniyle trafikten çekilen ya da hurdaya ayrılan araçlarda değer kaybı zaten teminat dışıdır (A.6/ö). Bu araçlarda ödeme pert değeri üzerinden konuşulur.
Zamanaşımını Kesen ve Durduran İşlemler
Kesilme, işlemiş sürenin silinip yeni bir sürenin başlamasıdır. TBK m.154 kesme sebeplerini sayar. Değer kaybı dosyalarında öne çıkanlar şunlardır.
- Borçlunun borcu ikrar etmesi, özellikle kısmi ödeme yapması.
- Dava açılması ya da hakeme başvurulması. Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu bu kapsamdadır.
- İcra takibi başlatılması.
Kesilmeyle aynı uzunlukta yeni bir süre başlar. Borç bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmışsa yeni süre her zaman on yıldır (TBK m.156). Mahkeme zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz. Karşı tarafın bunu ileri sürmesi gerekir (TBK m.161).[5]
KTK m.109/3’e göre sorumluya karşı kesilen zamanaşımı sigortacıya karşı da kesilmiş olur, tersi de geçerlidir. Ret görüşü içeren bir eksper raporu ise ikrar sayılmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bir kasko dosyasında bu raporun süreyi kesmediğini kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır (E.2023/1336, K.2023/10822, 16.10.2023, oybirliği).
Değer Kaybı Davası Zamanaşımı: Kısmi Dava ve Talep Artırımı
Değer kaybı tutarı dava açılırken çoğu zaman bilinmez. Bu yüzden kısmi dava açılır ve fazlaya ilişkin hak saklı tutulur. Belirsiz alacak davası artık yoktur. Bu davayı düzenleyen HMK hükmü 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) yürürlükten kaldırılmıştır.
Aynı Kanunla HMK m.109’a dördüncü fıkra eklenmiştir. Kısmi davada talep, tahkikat bitene kadar bir defaya mahsus artırılabilir. Artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.[6]
Bu koruma aynı davadaki artırım içindir. Saklı tutulan kısım için ayrı bir ek dava açılacaksa iki yıllık süre ayrıca hesaplanır. Yukarıdaki 2025 tarihli kararda ek dava bu nedenle reddedilmiştir. Dilekçenin yapısı trafik kazası maddi tazminat dava dilekçesi örneğinde görülebilir.
Kasko Değer Kaybında Süre Farklı mı?
Kendi kasko sigortacınıza yöneltilen talep sözleşmeden doğar. TTK m.1420’ye göre bu istemler alacağın muaccel olduğu günden iki yıl ve her durumda rizikodan altı yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kasko Genel Şartlarının C.10 maddesi de iki yıllık süreyi yineler.
Uzamış ceza zamanaşımı kaskoda uygulanmaz. Tek taraflı bir kazada itiraz hakem heyeti bu gerekçeyle talebi zamanaşımından reddetmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigorta sözleşmesinden doğan istemlerin muacceliyetten itibaren iki yılda zamanaşımına uğradığını belirterek kararı oybirliğiyle onamıştır.[7] Kaskonun değer kaybını hangi şartla karşıladığı kasko değer kaybı öder mi yazısında anlatılır.
Karşı tarafın trafik sigortacısına yöneltilen talep ise farklıdır. TTK m.1478 zarar görene sigortacıya doğrudan başvurma hakkı verir. TTK m.1420/2 diğer kanunları saklı tuttuğu için bu talepte KTK m.109 süreleri uygulanır.[8]
Süre Dolmak Üzereyse İzlenecek Sıra
Önce kaza günü dosyadaki belgelerden tespit edilir. Tutanak, polis kaydı ya da hasar kaydı sorgulama sonucu bu tarihi gösterir. Ardından iki yıllık sürenin bitiş günü yazılır.
- Sigortacıya yazılı başvuru yapılmamışsa hemen yapılır ve 15 günlük yanıt süresi takvime işlenir.
- Yanıt gelmez ya da talep karşılanmazsa son günden önce tahkim ya da dava yolu seçilir. Tahkim başvurusunun yapısı sigorta tahkim komisyonu başvuru dilekçesi örneğinde yer alır.
- Tutar belirsizse kısmi dava açılır, artırım aynı davada yapılır.
- Yaralanma varsa hastane ve rapor belgeleri dosyaya eklenir.
Talep tutarı hakkında ön fikir için araç değer kaybı hesaplama aracı tahmini sonuç verir. Gerçek tutar eksper raporu ya da bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Aynı konunun başka yönleri için trafik kazası tazminat davası yazısına ve destekten yoksun kalma tazminatı yazısına bakılabilir.
Değer Kaybı Zamanaşımı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Değer kaybı zamanaşımı kaç yıldır?
Zarar ve sorumlunun öğrenildiği günden iki yıl, her durumda kaza gününden on yıldır (KTK m.109/1). Kazada yaralanma ya da ölüm varsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır.
Zamanaşımı kaza tarihinden mi başlar?
İki yıllık süre zararın ve sorumlunun öğrenilmesiyle başlar. Karşı taraf tutanakta belliyse bu çoğu dosyada kaza günüdür. Başvuru ya da eksper raporu tarihi süreyi ertelemez.
Sigortaya başvurmak zamanaşımını keser mi?
Yazılı başvuru TBK m.154’teki kesme sebepleri arasında yoktur. Sigortacının kısmi ödeme yapması ise borcun ikrarı sayılır ve süreyi keser.
Yaralanmalı kazada değer kaybı için kaç yıl süre var?
Taksirle yaralama için ceza zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e) ve KTK m.109/2 ile maddi tazminata da uygulanır. Yaralanmanın belgelerle ispatı gerekir.
Destekten yoksun kalma tazminatında zamanaşımı ne kadar?
Taksirle öldürme suçu için ceza zamanaşımı on beş yıldır (TCK m.66/1-d). KTK m.109/2 uyarınca bu süre tazminat talebine de uygulanır.
Kasko değer kaybında zamanaşımı ne kadar?
Alacağın muaccel olduğu günden iki yıl, rizikodan en çok altı yıldır (TTK m.1420). Kaskoda uzamış ceza zamanaşımı uygulanmaz.
Zamanaşımı dolduysa dava açılabilir mi?
Dava açılabilir, ancak karşı taraf zamanaşımını ileri sürerse talep reddedilir. Mahkeme bunu kendiliğinden dikkate almaz (TBK m.161).
Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m.97, m.99, m.100 ve m.109 (mevzuat.gov.tr derlenmiş metin, erişim 19.10.2026) ↩
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/9085, K.2025/2250, 12.02.2025 (onama, oybirliği) ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.22, m.66, m.85 ve m.89 (derlenmiş metin) ↩
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, A.5/a, A.6/ö ve C.8 (RG 12.06.2026/33278 ile değişik derlenmiş metin) ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.72, m.153-157 ve m.161 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.109/4 (7589 sayılı Kanun m.20 ile eklendi, RG 31.07.2026/33326) ve 7589 sayılı Kanun geçici m.1/10 ↩
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/8392, K.2024/3737, 24.04.2024 (onama, oybirliği); itiraz hakem heyeti kararı Hukuk Genel Kurulu E.2010/17-664, K.2010/689 kararına atıf yapmıştır ↩
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.1420 ve m.1478 ile Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları C.10 (TSB yayımı metin) ↩