Park halindeki araca çarpma durumunda kural olarak çarpan sürücü asli kusurlu sayılır. Bunun şartı, aracın park için ayrılmış bir yerde ya da taşıt yolu dışında kurallara uygun park edilmiş olmasıdır. Hasar ve değer kaybı bu durumda çarpan aracın zorunlu trafik sigortasından istenir.
İçindekiler
Araç yasak bir yere park edilmişse tablo değişebilir ve park eden de kusurlu bulunabilir. Aşağıda kusurun nasıl belirlendiği, tutanağın nasıl tutulacağı ve değer kaybının kimden isteneceği park senaryosu üzerinden anlatılır.
Park Halindeki Araca Çarpma Kimin Kusuru?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.84, sürücünün asli kusurlu sayıldığı halleri sayar. (l) bendindeki hal doğrudan bu konuyu düzenler. Bu bent, park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpmayı asli kusur sayar.[1]
Aynı liste Karayolları Trafik Yönetmeliği m.157’de de tekrarlanır. Yönetmelik bir istisna da koyar. Başka bir sürücünün kural dışı hareketi yüzünden kazayı önlemek için kural ihlaline mecbur kalan ve bütün tedbirleri alan sürücü asli kusurlu sayılmaz.[2]
Otoparkta manevra yaparken duran araca sürtmek, sokakta yol kenarındaki araca yan aynayla çarpmak ya da park yerinden çıkarken arkadaki araca vurmak bu kapsamın tipik örnekleridir. Duran araca arkadan çarpma ayrıca m.84/d’deki “arkadan çarpma” haline de girebilir.
Hatalı Park Halindeki Araca Çarpma Kusur Oranı
Kanunun m.84/l hükmü yalnız kurallara uygun park edilmiş aracı korur. Araç yasak bir yerde duruyorsa çarpan sürücünün kusuru kendiliğinden ortadan kalkmaz, ama park edenin de payı gündeme gelir. Kanun bu durumda kusurun yönetmelikteki esaslara göre ayrıca tespit edileceğini söyler (m.84 son fıkra).
Taşıt yolu üzerinde duraklama ve park yasakları m.60 ve m.61’de sayılır. Sık karşılaşılanlar aşağıdadır.
- Kavşaklar, tüneller, rampalar ve köprüler ile bunlara yerleşim birimi içinde beş metre mesafe
- Yaya ve okul geçitleri, otobüs, tramvay ve taksi durakları
- Geçiş yollarının önü ve üzeri, belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden beş metre
- Kurallara uygun park etmiş araçların çıkmasına engel olacak yerler
NotMesafeler, 2918 sayılı Kanunun m.60/d ve m.61/d bentlerinden alınmıştır (mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). Yerleşim birimi dışında kavşaklara uygulanan mesafe aynı bentte yüz metredir.
Yerleşim yeri dışındaki karayolunda, zorunlu haller dışında taşıt yolu üzerinde park etmek veya duraklamak da ayrı bir asli kusur halidir (m.84/k). Bu durumda park eden sürücü, kendisi hareket etmese bile asli kusurlu sayılabilir.
Yargıtay, park yasağı olan bir yerde geçici olarak duran bir tıra arkadan çarpan motosiklet sürücüsünün asli, tır sürücüsünün tali kusurlu kabul edilmesini onamıştır. Kararda duran aracın işletilme halinde sayıldığı da belirtilmiştir.[3]
“…sigortalı tırın geçici olarak park halinde olduğundan işletilme halinde olmasına ve desteğin asli, tır sürücünün tali kusurlu olduğunda yönelik kusur belirlemesinin oluşa ve dosya kapsamına uygun olmasına göre…”
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/2557, K.2023/12611, 27.11.2023 (onama, oybirliği)
Hatalı park eden aracın sigortacısı bazen aracın işletilme halinde olmadığını, bu yüzden zararın teminat dışında kaldığını savunur (Genel Şartlar A.6/a). Yukarıdaki kararda bu savunma kabul görmemiş, geçici olarak park halinde duran araç işletilme halinde sayılmıştır. Böylece park eden aracın trafik sigortası da tazminattan sorumlu tutulmuştur.
| Durum | Kusur kuralı | Dayanak |
|---|---|---|
| Park yerinde ya da taşıt yolu dışında kurala uygun park | Çarpan sürücü asli kusurlu | KTK m.84/l |
| Park halindeki araca arkadan çarpma | Çarpan sürücü asli kusurlu | KTK m.84/d |
| Yerleşim yeri dışında taşıt yolunda zorunluluk olmadan park | Park eden de asli kusurlu sayılabilir | KTK m.84/k |
| Yerleşim yeri içinde yasak yerde park | Kusur dosyaya göre ayrıca belirlenir | KTK m.84 son fıkra, m.60-61 |
Hatalı park dosyalarında kusurun yüzde kaç paylaştırılacağına dair kanunda sabit bir tablo yoktur. Oran, yerin durumu, görüş mesafesi, hız ve aydınlatma gibi olgulara göre her dosyada ayrıca belirlenir.
Araç Sahibi Yokken Çarpan Sürücünün Yükümlülükleri
Park halindeki araca çarpma çoğu zaman araç sahibi orada yokken olur. Kanun bu ihtimali ayrıca düzenler. m.81/e’ye göre sürücü, zarar verdiği aracın sahibini bulmak zorundadır.
Sahibi bulunamazsa sürücü durumu tespit eder ve araç üzerine yazılı bilgi bırakır. Ardından en kısa zamanda zabıtaya haber verir. Yönetmelik m.152/d de aynı yükümlülüğü tekrarlar.
Çarptıktan sonra not bırakmadan ve zabıtaya bildirmeden ayrılmak bir trafik ihlalidir. m.81’in üçüncü fıkrası, anlaşma hali dışında olay yerinden izinsiz ayrılan sürücü için idari para cezası öngörür.
UyarıZorunlu trafik sigortası Genel Şartları B.4(f) maddesine göre olay yerini terk etmek, sigortacının kendi sigortalısına rücu sebebidir. Bu durum zarar görenin tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Sigortacı önce öder, sonra kendi sigortalısına döner.
Park Halindeki Araca Çarpma Tutanağı Nasıl Tutulur?
Yalnız maddi hasar varsa ve iki sürücü de olay yerindeyse taraflar anlaşmalı tutanak düzenleyebilir (Yönetmelik m.152). Tutanağın genel kuralları kaza tespit tutanağı nasıl tutulur yazısında anlatılır. Park senaryosunda aşağıdaki noktalar önem taşır.
- Park halindeki aracın sürücüsüz ve hareketsiz olduğu açıkça yazılır.
- Park yerinin türü belirtilir. Otopark, park cebi, yol kenarı ya da taşıt yolu dışı gibi.
- Krokide iki aracın konumu ve çarpma noktası gösterilir.
- Park tabelası, çizgi ve yakındaki kavşak veya durak fotoğraflanır.
Örnek bir açıklama metni “B aracı, … Sokak üzerindeki park cebinde park halinde ve sürücüsüz iken, A aracı geri manevra sırasında B aracının sol arka çamurluğuna çarpmıştır” biçiminde olabilir. Bu cümle yalnız bir örnektir, her dosyada olayın gerçek oluşu yazılır.
Araç sahibi yoksa ya da taraflar anlaşamazsa trafik zabıtası çağrılır. Zabıta tutanağında kusur oranı yazılmaz, yalnız kimin hangi kuralı ihlal ettiği belirtilir (Yönetmelik m.156/a-3). Kaza anındaki ilk adımlar trafik kazası sonrası yapılması gerekenler yazısında sıralanır.
Çarpan Araç Kaçtıysa Değer Kaybı Ne Olur?
Araç sahibi döndüğünde hasarı bulur ama not yoktur. Bu durumda ilk iş zabıtaya başvurmaktır. Çevredeki güvenlik kameraları, tanıklar ve araçtaki iz ve boya kalıntısı, çarpan aracın bulunmasına yardım eder.
Çarpan araç tespit edilirse talep onun zorunlu trafik sigortasına yöneltilir. Tespit edilemezse seçenekler daralır.
Güvence Hesabı, sigortalının tespit edilemediği durumlarda kural olarak kişiye gelen bedensel zararları karşılar. Araç hasarı bu kapsama girmez.[4]
Kamera kayıtları ve tanık bilgileri zamanla kaybolabilir. Bu yüzden başvuru gecikmeden yapılır, hasarın fotoğrafları tarih bilgisiyle saklanır. Araç üzerinde bırakılmış bir not varsa o da delil olarak korunur.
Kimliği belirlenemeyen araç vakasında hasar, kasko poliçesi varsa kaskodan karşılanabilir. Değer kaybı için ise kaskoda ayrıca bir teminat bulunması gerekir.
Park Halindeki Araca Çarpma Değer Kaybı Kimden İstenir?
Değer kaybı, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasındaki maddi zararlar teminatına dahildir. Genel Şartların A.5/a maddesine göre araç hasarı için yapılan başvuru, değer kaybı talebini de kapsar.[5] Kavramın kendisi araç değer kaybı nedir yazısında açıklanır.
Park halindeki araç kurallara uygun park edilmişse ve sürücüsü tamamen kusursuzsa değer kaybı, çarpan aracın sigortasından kusur indirimi olmadan istenir. Hatalı parkta ise hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım teminat dışıdır (A.6/b). Değer kaybı bu oranda azalır.
Uygulanacak Genel Şartlar metnini poliçenin yapıldığı tarih belirler (C.11). 1.7.2026’dan önce yapılmış poliçelerde değişiklikten önceki metin uygulanır.
Başvurunun adımları araç değer kaybı nasıl alınır yazısında anlatılır. Tahmini bir sonuç ise araç değer kaybı hesaplama aracında görülebilir.
BilgiOnarım süresince araçtan yararlanamamanın zararı değer kaybından ayrı bir kalemdir. Tahmini tutar için araç mahrumiyet bedeli hesaplama aracı kullanılabilir.
Kusur Oranına İtiraz Ne Zaman Gündeme Gelir?
Anlaşmalı tutanaklar Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemine girilir. Sigorta şirketleri kusur değerlendirmesini burada yapar. SBM’nin kaza tespit tutanağı sorgulama ve itiraz sayfasına göre oranlar her araç için %0, %50 ve %100 olarak verilir.[6]
NotOranlar ve süreler SBM sayfasından alınmıştır (erişim 19.10.2026). Sayfaya göre şirketler 3 iş günü içinde değerlendirme yapar. Sonuca ek belgeyle 5 gün içinde sigorta şirketine itiraz edilebilir. Aynı sayfadaki genelge metninde bu süre 5 iş günü olarak geçer.
Kurallara uygun park ettiğiniz halde aracınıza kusur verildiyse itiraz gündeme gelir. Fotoğraf, park yeri işareti ve kamera kaydı en güçlü belgelerdir. İtirazın yolu tutanağa itiraz nasıl yapılır yazısında anlatılır.
İlgili ayrıntılar için 52/1-a kusur oranı yüzde kaç yazısına ve kaza kusur oranına itiraz yazısına başvurulabilir.
Park Halindeki Araca Çarpma Hakkında Sık Sorulan Sorular
Park halindeki araca çarpan yüzde kaç kusurlu olur?
Kurallara uygun park edilmiş araca çarpan sürücü asli kusurlu sayılır (KTK m.84/l). Hatalı parkta oran her dosyada ayrıca belirlenir.
Hatalı park halindeki araca çarpınca kusur paylaşılır mı?
Paylaşılabilir. Yasak yerde park eden sürücüye de kusur verilebilir. Yargıtay, park yasağı olan yerde duran araç sürücüsünün tali kusurlu kabul edildiği bir kararı onamıştır.
Park halindeki araca çarpan kaçarsa ne yapılır?
Zabıtaya başvurulur, kamera ve tanık araştırılır. Araç bulunursa talep onun trafik sigortasına yöneltilir. Bulunamazsa hasar kasko varsa kaskodan karşılanabilir.
Park halindeki araca çarpma değer kaybı kimden istenir?
Çarpan aracın zorunlu trafik sigortasından istenir. Hasar başvurusu değer kaybı talebini de kapsar.
Araç sahibi yoksa tutanak nasıl tutulur?
Çarpan sürücü araç üzerine yazılı bilgi bırakır ve zabıtaya haber verir. Anlaşmalı tutanak iki tarafın imzasını gerektirdiği için bu durumda zabıtaya haber verilir.
Zabıta tutanağında kusur oranı yazar mı?
Yazmaz. Tutanakta yalnız kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiği belirtilir.
Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.60, m.61, m.81 ve m.84 (mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). ↩
- Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152, m.156 ve m.157 (RG 18.07.1997/23053, RG 21.03.2012/28240 değişikliğiyle). ↩
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/2557, K.2023/12611, 27.11.2023 (onama, oybirliği). ↩
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14/2. ↩
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, A.5/a, A.6/b, B.4 ve C.11 (RG 12.06.2026/33278 değişikliği işlenmiş derlenmiş metin). ↩
- Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz sayfası (sbm.org.tr, erişim 19.10.2026). ↩