Pert Araç: Pert Değeri Nasıl Belirlenir, Sigorta Ne Öder?

Pert değeri, tam ya da ağır hasara uğrayan bir araç için sigortanın ödeyeceği bedelin dayanağı olan rayiç değerdir. Araç kazadan hemen önceki piyasa değeri üzerinden değerlendirilir. Hasarlı araç sahibinde kalırsa bu değerden sovtaj bedeli düşülür.

İçindekiler

Pert olmak, aracın onarımı mantıksız ya da teknik olarak mümkün olmayan bir hasar almasıdır. Bu kararı eksper verir, ödeme ise kasko ya da trafik sigortası kurallarına göre yapılır. Aşağıda eşikler, hesap mantığı, belge şartı ve aracın yeniden trafiğe çıkıp çıkamayacağı sırasıyla anlatılır.

Pert Olmak Ne Demek? Tam Hasar ve Ağır Hasar Ayrımı

Uygulamadaki “pert” sözcüğü mevzuatta iki ayrı kavrama karşılık gelir. Biri tam hasar, diğeri ağır hasardır. İkisi de aracın sigorta açısından onarım yerine bedel ödemesine konu olduğunu anlatır.

Tam hasarda araç onarım kabul etmez hale gelmiştir ve hurdaya ayrılır. Ağır hasarda ise onarım mümkündür, ama hasar o kadar büyüktür ki araç trafikten çekilir. Bu ayrım, aracın sonradan yeniden kullanılıp kullanılamayacağını da belirler.

Sorgu sonucunda görülen ağır hasar ibaresinin nasıl okunacağı hasar kaydı sorgulama yazısında ayrıca anlatılır.

Araç Ne Kadar Hasarda Pert Olur?

Pert şartları Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (SEDDK) 2025/12 sayılı genelgesinde yazılıdır. Metin, SEDDK genelge listesinde yayımlanır. Genelge, motorlu araç sigortalarında tam ve ağır hasar tespitinin usulünü düzenler.^[1]

• Tam hasar: KDV dahil onarım masrafı aracın riziko tarihindeki değerini aşar ve eksper raporu aracın onarım kabul etmez hale geldiğini tespit eder.
• Ağır hasar: KDV dahil onarım masrafı aracın riziko tarihindeki değerinin yüzde 60’ını aşar.
• Kritik parça: Onarım masrafı bu eşiği aşmasa da genelge ekindeki parçalardan en az biri zarar görmüşse eksper ağır hasar tespiti yapabilir.

NotYüzde 60 eşiği, SEDDK’nın 25.04.2025 tarihli 2025/12 sayılı genelgesinin 5. maddesindendir ve genelge 1.7.2025’te yürürlüğe girmiştir. Kurum eşiği yeni bir düzenlemeyle değiştirebilir.

Ekteki listede şasi kolları, marşpiyel, tavan sacı, orta direk, ön göğüs sacı ve tavan traversleri yer alır. Elektrikli araç bataryası, hava yastıkları ile sürücü ve yolcu emniyet sistemleri de listededir. Özel amaçlı, klasik ya da antika araçlarda eksper bu oranlara bağlı kalmadan karar verebilir.

Pert Kararını Kim Verir?

Tam ve ağır hasar tespitini levhaya kayıtlı sigorta eksperi yapar. Sigorta şirketi ya da araç sahibi bu kararı kendi başına veremez. Eksperin atanma usulü ekspertiz sistemi içinde işler.

Aynı genelgenin 6. maddesine göre eksper, tam ya da ağır hasar kararını raporunun düzenlendiği tarihten itibaren 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine bildirir. Kesinleşmiş raporda verilen pert kararı, sonradan şirketin ya da araç sahibinin talebiyle değiştirilemez. İtiraz üzerine eksperin verdiği nihai karar bu yasağın dışındadır.

Raporda neyin yazdığı ve nasıl okunacağı eksper raporu üzerinden takip edilir. Hasar tutarı, piyasa rayiç değeri ve tam ya da ağır hasar kararı bu raporda ayrı alanlar olarak yer alır.

Pert Değeri Nasıl Belirlenir?

Kasko genel şartlarına göre sigortacı, aracı hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altına alır. Tazminat hesabında rizikonun gerçekleştiği andaki rayiç değer esas tutulur.^[2] Rayiç değerin hangi kaynağa göre bulunacağı poliçede yazılır.

Poliçede referans yoksa ya da belirleme somut değilse ilgili hasara ait eksper raporundaki rayiç değer esas alınır.^[3] 2025/12 sayılı genelgeye göre trafik sigortasında da rayiç değer aynı esaslarla belirlenir.

Araç pert değeri hesaplama işinde dört kalem birlikte değerlendirilir:

• Aracın kaza tarihindeki marka, model, yıl ve donanımına göre piyasa değeri,
• KDV dahil onarım masrafı (eşiğin aşılıp aşılmadığını gösterir),
• Hasarlı aracın, yani sovtajın değeri,
• Aracın kimde kalacağına dair araç sahibinin tercihi.

Engelli araç sahiplerine sağlanan özel tüketim vergisi istisnası gibi vergi istisnaları, eşik hesabındaki rayiç değeri değiştirmez. Genelge, bu araçlarda rayiç değerin istisna dikkate alınmadan belirleneceğini söyler. Rayiç değer, aynı özellikteki emsal araçların kaza tarihindeki fiyatına bakılarak bulunur.

Sovtaj Bedeli Pert Ödemesini Nasıl Etkiler?

Sovtaj, kazadan sonra hasarlı haliyle kalan aracın değeridir. Ödemenin tutarı, hasarlı aracın kimde kalacağına göre değişir. Araç sahibi aracı sigortacıya bırakırsa rayiç değerin tamamı gündeme gelir.

Araç sahibi hasarlı aracı kendinde tutmaya onay verirse, rayiç değer ile hasarlı hali arasındaki fark ödenebilir. Sigortacı bu durumda bildirdiği sovtaj bedeliyle, bildirimden itibaren bir ay süreyle bağlı sayılır.^[4]

Yargıtay, rayiç değere sovtaj düşülmeden hükmedilen bir kasko dosyasında hurdanın sigortacıya bırakılması gerektiğini belirterek kararı düzelterek onadı. Karara göre seçim hakkının nasıl kullanıldığı belirleyicidir.^[5]

“Seçimlik hak, sovtajın sigortacıda kalması yönünde kullanılmış ise davacı araç hurdasını davalı kasko sigortacısına teslim ile yükümlüdür.”
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/10417, K.2023/12988, 04.12.2023 (düzelterek onama)

Sovtaj bedelinin nasıl bulunduğu ayrı bir hesap konusudur. Sovtaj nedir ve kime ödenir sorusunun ayrıntısı bu sayfanın dışında kalır.

Kasko ve Trafik Sigortasında Pert Ödemesi Farkı

Pert değerinin hesap mantığı iki sigortada aynıdır, ödeme ilişkisi farklıdır. Kasko kendi aracınızı sözleşme şartlarıyla korur. Trafik sigortası ise karşı tarafın verdiği zararı onun sorumluluğu ölçüsünde öder.

Konu	Kasko	Trafik Sigortası
Kim öder?	Kendi kasko sigortacınız	Kusurlu tarafın trafik sigortacısı
Sınır	Poliçe şartları ve rayiç değer	Kaza tarihindeki araç başı maddi teminat limiti ve kusur oranı
Değer kaybı	Genel şartlarda düzenlenmemiştir	Hurdaya ayrılan ya da trafikten çekilen araçta teminat dışı

Kaskoda tam hasar halinde sigorta teminatı sona erer ve sigortacı primin tamamına hak kazanır.^[6] Trafik sigortasında teminat limitleri kaza tarihine göre uygulanır. Hasar sebebiyle trafikten çekilen ya da hurdaya çıkarılan araçların değer kaybı talepleri ise bu sigortanın kapsamı dışındadır.^[7]

Limit aşılırsa ya da kusur paylaşılırsa kalan zarar için sigortacının dışındaki sorumlulara gidilir. Bu ayrım değer kaybını kim öder sorusunda da aynı mantıkla işler. Kaskosuz araç pert olursa ve karşı taraf kusurluysa yol, onun trafik sigortasına başvurudur.

Araç Pert Olursa Süreç Nasıl İşler?

Araç pert olursa ne olur sorusunun cevabı birkaç adımda toplanır. Adımlar kasko ve trafik sigortasında aynı sırayla ilerler, yalnız başvurulan şirket değişir.

1. Hasar sigortacıya bildirilir ve dosyaya eksper atanır.
2. Eksper onarım masrafını, aracın rayiç değerini ve hasar gören parçaları raporuna yazar.
3. Eşik aşılmışsa raporda tam ya da ağır hasar kararı yer alır ve karar SBM’ye bildirilir.
4. Araç sahibi, hasarlı aracın sigortacıya bırakılıp bırakılmayacağına dair tercihini yapar.
5. Hasarın türüne göre hurda tescil belgesi ya da trafikten çekme belgesi alınır.
6. Belgeler tamamlanınca pert değeri üzerinden hesaplanan tazminat ödenir.

Tercih aşaması aceleye getirilmemelidir. Sovtaj bedeli bildirildikten sonra karar vermek için süre vardır ve bu tercih ödenecek tutarı doğrudan değiştirir.

Pert Ödemesi için Hangi Belge İstenir?

Pert ödemesinde belge şartı, hasarın türüne göre değişir. Tam hasarda araç hurdaya ayrılır ve hurda tescil belgesi sigortacıya sunulmadan tazminat ödenmez. Ağır hasarda “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi aranır.

Araç sicilinde haciz, rehin gibi işleme engel bir kayıt varsa belge alınamayabilir. Bu durumda tazminat, masraflar düşülerek mahkemece belirlenen ödeme yerine yatırılabilir ve hurda ya da çekme belgesi aranmaz.

Ağır hasarlı araçlar için çekme belgesinin gecikmeden alınmasını sağlamak sigorta şirketinin yükümlülüğüdür. Genelgeye göre SBM, belgesi alınmamış araçları üç aylık dönemlerle karşılaştırıp şirketlere bildirir.

Pert Araç Trafiğe Çıkar mı?

Cevap hasarın türüne bağlıdır. Hurdaya çıkarılmış araçlar yeniden tescil edilemez. Bu araçların yalnız kullanılabilir motoru ve parçaları başka araçlarda kullanılabilir.^[8]

Ağır hasar nedeniyle trafikten çekilen araç ise onarıldıktan sonra yeniden trafiğe çıkabilir. İşlem noterde yapılır. Trafikten çekildiği tarihten sonra yapılmış ve geçerli bir muayene, araç üzerinde değişiklik varsa belgeleri ve zorunlu trafik sigortası aranır.

UyarıYeniden trafiğe çıkan bir aracın geçmişindeki ağır hasar bilgisi sigorta kayıtlarında görülebilir. Bu araçları satın alırken onarım belgeleri ve eksper raporu birlikte incelenmelidir.

Pert Değerine İtiraz ve Sonraki Adımlar

Rayiç değerin düşük belirlendiği düşünülüyorsa önce eksper raporundaki emsal ve hesap incelenir. Kesinleşmiş rapordaki pert kararı şirketin ya da araç sahibinin talebiyle değiştirilemez. İstisnası, rapora itiraz üzerine eksperin vereceği nihai karardır.

Uyuşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru gündeme gelir. Başvurunun biçimi sigorta tahkim komisyonu başvuru dilekçesi örneğinde görülebilir. Sigortacıya bırakılan hasarlı aracın satış süreci ise ayrı bir konudur.

Pert Değeri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. SEDDK, Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçların Tespiti Hakkında Genelge (2025/12), 25.04.2025, m.4 ve m.5 ↩
2. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları B.3.3.1.1 ↩
3. Hazine Müsteşarlığı, Kara Araçları Kasko Sigortasının Uygulanmasına İlişkin Genelge (2017/14), m.2 ↩
4. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.2.3 (RG 12.06.2026/33278 ile değişik) ↩
5. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/10417, K.2023/12988, 04.12.2023 (düzelterek onama, oybirliği) ↩
6. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları B.4.1 ↩
7. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.1 ve A.6/ö ↩
8. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik (RG 31.01.2018/30318), m.43 ve m.44 ↩