Ekspertiz Sistemi Nasıl İşler?

Ekspertiz sistemi nasıl işler sorusu, kazadan sonra tazminat sürecine giren hemen herkesin aklına takılır. Kısaca, sigorta şirketi tarafından atanan tarafsız bir sigorta eksperi hasarı ve değer kaybını yerinde tespit eder, raporu taraflar arasındaki tazminat hesabının temelini oluşturur.

Bu yazıda atamanın nasıl yapıldığını, kimlerin eksper talep edebileceğini ve raporlar çelişirse hangi mekanizmanın devreye girdiğini güncel mevzuata dayanarak anlatıyoruz. Eksper raporunun içeriği ayrı bir konudur ve kendi başlığında ele alınır.

Ekspertiz Sisteminin Sigorta Sürecindeki Yeri

Kanun, sigorta eksperini riskin gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan kayıp ve hasarın miktarını, nedenini ve niteliğini belirleyen, mutabakatlı kıymet tespiti ve hasar gözetimi gibi işleri meslek edinen tarafsız ve bağımsız kişi olarak tanımlar. Bu kişi, sigorta şirketi, sigortalı, sigorta ettiren ya da sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişinin talebiyle görevlendirilir.

Mesleğin temel şartı tarafsızlıktır. Eksper, sigorta şirketinin değil sürecin kendisinin güvencesidir. Değer kaybı talebinin gücü büyük ölçüde bu raporun niteliğine bağlıdır. Atama usulü bozuksa ya da taraflardan biri sürece müdahale etmişse rapor sonradan tartışmaya açılır.

Sigorta eksperi, taraflardan biriyle akrabalık veya iş ortaklığı gibi tarafsızlığını zedeleyecek bir bağı varsa görevi kabul edemez. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, bu kurala aykırı düzenlenen raporu geçersiz sayar.^[1] Maddi hasarlı trafik kazalarında yetkili eksperin düzenlediği rapor, kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağıyla aynı hukuki değeri taşır ve tazminat ödemesinde delil olarak kullanılır.

Raporun düzenlenmesi sırasında eksper hiçbir surette müdahaleye tabi tutulamaz. Rapor, güvenli elektronik imzayla hazırlanır ve Merkez sistemlerinde saklanır. Taraflar kimlik doğrulaması yaparak raporuna eş zamanlı erişebilir.

Hasar İhbarından Eksper Atamasına Giden Süreç

Süreç, sigortalının ya da menfaat sahibinin hasarı sigorta şirketine bildirmesiyle başlar. Sigorta şirketi bu ihbarı Kurumca belirlenen şablona uygun biçimde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine (Merkez) iletir ve hasar dosyasını bir referans numarasıyla açar.

Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’ne göre eksper ataması, sigortacının, sigortalının, sigorta ettirenin veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişinin talebi üzerine yapılır. Eksperin hasar tespitinde kullanacağı geçmiş poliçe ve hasar verileri, atamayla eş zamanlı olarak kendisine açılır. Böylece inceleme ilk günden itibaren eksiksiz bilgiyle yürür.

Merkez, sürecin her aşamasında ilgili tarafları bilgilendirmekle yükümlüdür. İhbarın alınması, eksper atanıp atanmadığı, raporun tanzim edilmesi ve itiraz süreci hakkındaki bilgiler taraflara gecikmeksizin iletilir. Dosyanın hangi aşamada olduğunu öğrenmek için sigorta şirketini ayrıca aramaya gerek kalmaz.

Eksper atama süreci: ihbar, talep ve atama, inceleme, rapor

Trafik Sigortasında Eksper Ataması Hangi Durumda Zorunludur?

Trafik sigortasında eksper görevlendirmesi her hasarda otomatik değildir. Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’nin altıncı maddesi uyarınca, dosyadaki muallak hasar tutarı veya inceleme sürecinde ortaya çıkan toplam hasar tutarı poliçenin asgari maddi teminat tutarının onda birini aşıyorsa hasar tespitinin eksper eliyle yapılması zorunludur.^[2]

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu bu oranı sıfıra indirmeye ya da iki katına çıkarmaya yetkilidir, eşik zamanla değişebilir.

Eşiği aşan dosyalarda değer kaybı tazminatı da aynı eksper tarafından, gerçek zarar ilkesi gözetilerek ve ayrıntılarıyla aynı raporda hesaplanır. Hasar ve değer kaybı için ayrı ayrı eksper atanmaz. Değer kaybı tutarının nasıl hesaplandığını araç değer kaybı nasıl alınır başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.

Hasar tutarı eşiğin altında kalsa bile zorunlu eksper ataması olmaması, sigortalının eksperden vazgeçmesi gerektiği anlamına gelmez. Yukarıda değinilen talep hakkı burada da geçerlidir. İsteyen taraf dosyasına kendi başvurusuyla eksper atanmasını isteyebilir.

Kasko Sigortasında Eksper Ataması Farklı mı?

Bu yazı trafik sigortası eksenlidir, ancak aynı yönetmelik kasko sigortasını da kapsar. Kara araçları kasko sigortasında, dosyadaki hasar tutarı ağır hasar veya tam hasar kararını gerektiriyorsa tespitin EKSİST üzerinden sıralı olarak atanan eksper tarafından yapılması zorunludur.

Ağır hasar ve tam hasar dışındaki kasko dosyalarında atama süreci, kriterleri ve rapor şablonu ayrıca Kurum tarafından belirlenir. Tek bir usul tüm kasko hasarlarına birden uygulanmaz.

Eksper Atama Süresi Ne Kadar Sürer?

Yönetmelik, atamanın kendisine ayrı bir gün sayısı koymaz. Süreci hızlandıran kural ihbarın işleme alınma süresidir. Sigorta şirketi, hasar ihbarını aldığı günü takip eden ilk iş günü içinde dosya bilgisini Merkeze iletmek zorundadır. Atama, bu bildirimle eş zamanlı olarak EKSİST üzerinden gerçekleşir.

Atanan eksperin işi fiilen üstlenmesi de süreye bağlıdır. EKSİST üzerinden kendisine iş bildirilen eksper, teklifi kabul edip etmediğini en geç altı saat içinde sisteme bildirmek zorundadır. Bu süre içinde yanıt vermezse işi kabul etmiş sayılır.^[3]

Eksper işi kabul etmezse ilk atamadaki usul tekrarlanarak yeni bir eksper atanır, dosya boşta kalmaz.

EKSİST Nedir, Sıralı Atama Nasıl Çalışır?

EKSİST, Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği ile kurulan ve Kurumca işletilen Eksper Atama ve Takip Sistemidir. Trafik sigortasında eksper atanacaksa bu atama, yönetmeliğin altıncı maddesinin birinci fıkrası gereği EKSİST üzerinden ve sıralı yöntemle yapılır. Amaç, atamayı sigorta şirketinin tek taraflı tercihinden çıkarıp nesnel kriterlere bağlamaktır.

Sıralı atamada coğrafi bölge, branş, alt uzmanlık alanı, iş yoğunluğu ve eksperin performans puanı gibi objektif ölçütler dikkate alınır. Performans puanlamasını Merkez yapar, atama sonrası arşiv ve operasyonel işlemleri ise Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği yürütür. Şüpheli veya sanık durumundaki eksperler listeye alınmaz.

Sıralı atama önce pilot olarak uygulamaya girdi. Yönetmelik 1 Nisan 2026’da yürürlüğe girdi, motorlu araç sigortalarında sıralı atama ilk üç ay Bursa ve Ordu’da test edildi. Kurul bu süreyi altı aya kadar uzatabilir. Pilot tamamlanana kadar diğer illerde eski yönetmeliğin ilgili hükümleri geçerliliğini korur. Haber kaynaklarına göre uygulama 1 Temmuz 2026’dan itibaren ülke geneline yayılmaya başladı. Kesin tarih bölgeden bölgeye değişebilir.

Bulunduğunuz ilde sıralı atamanın başlayıp başlamadığından emin değilseniz, atamanın hangi usule göre yapıldığını sigorta şirketinizden doğrudan sorabilirsiniz.

Uzaktan Ekspertiz Uygulaması

Yönetmelik, Levhaya kayıtlı eksperlerce yapılan ve çerçevesi İcra Komitesi tarafından önerilip Kurumca onaylanan bir “uzaktan ekspertiz” seçeneğini de tanımlar. Bu yöntemde inceleme, fiziksel ziyaret yerine fotoğraf ve belge paylaşımı üzerinden yürüyebilir.

Uzaktan ekspertizin hangi hasar türlerinde uygulanabileceğine Kurum karar verir. Her dosya için otomatik bir hak değildir. Küçük çaplı ve belgeyle kolayca ispatlanabilir hasarlarda süreci kısaltabilir.

Karşı Tarafın Eksper Talep Etme Hakkı

Yönetmeliğin beşinci maddesinin ikinci fıkrası açıktır. Dosyada henüz atanmış bir eksper yoksa sigortalı, sigorta ettiren ya da sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişi sürecin her aşamasında kendi eksperini talep edebilir.^[4] Bu hak sadece sigorta şirketine ait değildir. Yönetmelik, eksper talep edebilecek tarafları tek tek sayar.

• Sigortacı (sigorta şirketi)
• Sigortalı
• Sigorta ettiren
• Sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişi

Sigorta şirketleri, poliçe metninde bu hakkın var olduğunu açıkça belirtmek zorundadır. Kurum ayrıca eksper talep ve atama işleminin güvenli biçimde, bizzat ilgili kişi tarafından yapılmasını sağlayacak tedbirleri alır.

Eksper talep edebilecek taraflar: sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren, menfaat sahibi

Eksper Raporları Çelişirse Ne Olur?

Eksper tespitine karşı üç iş günü içinde itiraz edilebilir. Süre, raporun Merkez nezdindeki sisteme girdiğine dair bildirimin taraflara ulaşmasıyla başlar.

“Eksper tarafından yapılan tespitlere, üç iş günü içinde sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren ya da sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler tarafından itiraz edilebilir. İtiraz süresi, eksper raporunun Merkez nezdindeki eksper rapor sistemine girişine ilişkin olarak muhataplara yapılan bildirimle başlar. İtiraz halinde, EKSİST üzerinden eksper ataması yapılır.”

İtiraz üzerine atanan ikinci eksperin raporu da Merkeze girdikten sonra üç iş günü içinde taraflardan biri talep ederse hakem eksper devreye girer. Hakem eksper, ilgili branşta en az on yıl fiilen çalışmış sigorta eksperleri arasından seçilir ve verdiği rapor nihai kabul edilir. Bu usul yönetmeliğin sekizinci maddesinde düzenlenmiştir.^[5]

Üç iş günlük itiraz süresi kaçırılırsa dosya mevcut raporla ilerler. Bildirim geldiği an sürenin işlemeye başladığı unutulmamalıdır.

Bu mekanizma, raporun içeriğine itirazla ilgilidir. Kaza tespit tutanağındaki kusur oranına itiraz ise ayrı bir yoldur. Tutanağa itirazın nasıl yapıldığını tutanağa itiraz nasıl yapılır başlıklı yazımızda bulabilirsiniz. İtiraz dilekçesinin hazırlanma usulü bu yazının kapsamı dışındadır.

Ekspertiz Ücretini Kim Öder?

Yönetmeliğin ücrete ilişkin on dördüncü maddesine göre ilk eksper raporunun ücreti, atama tarihinde geçerli taban ekspertiz ücret tarifesinden az olmamak kaydıyla sigorta şirketi tarafından karşılanır.^[6] Ulaşım ve konaklama gibi giderler bu ücrete eklenir.

İtiraz ve hakem eksper aşamasında kurallar değişir. Yeni rapor eski raporla aynı sonuca varırsa ücreti atamayı talep eden taraf öder. Aralarında önemli bir fark varsa ücret, aleyhine sonuç çıkan tarafa yüklenir.

Süreç tamamlanmadan vazgeçilirse de ücret kuralı işler. Talepten vazgeçme, hasarın teminat dışı kalması ya da suistimal tespiti gibi nedenlerle dosya kapatılırsa, rapor tamamlanmışsa ücretin tamamı, tamamlanmamışsa yalnızca tamamlanma oranına denk gelen kısmı ödenir. Rapora hiç başlanmamışsa ücret talep edilmez. Dövizle düzenlenmiş poliçelerde ücret, rapor tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınarak hesaplanır.

Ekspertiz ücretinde kurallar: ilk rapor, itirazda haksız çıkan, dövizli poliçe, vazgeçme hali

Ekspertiz Sürecinde Şikayet ve Denetim Nereye Yapılır?

Ekspertiz sisteminin genel işleyişini Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) belirler. Sistemin günlük işletimi ise Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM/Merkez) üzerinden yürür. Sigortacılık faaliyetlerinin denetimi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 28. maddesi gereği Sigorta Denetleme Kurulu tarafından yapılır.^[7]

Tarafsızlık ihlali, usulsüz atama ya da raporun gerçeği yansıtmadığı iddiası varsa başvuru önce sigorta şirketine, sonuçsuz kalırsa ilgili kuruma yapılır. Mahkeme yolu her zaman açıktır. Eksper raporu bağlayıcı değil, delil niteliğindedir.

Eksperlik mesleğinin kendi iç denetimi de vardır. Ruhsatı iptal edilen, meslekten çıkarma kararı alan ya da mesleğini altı ay boyunca fiilen yapmayan eksperin kaydı Levhadan silinir. Eksperin bu karara karşı on beş iş günü içinde yazılı itiraz hakkı bulunur.

Ekspertiz Sistemi Nasıl İşler, Sık Sorulan Sorular

Ekspertiz sistemi nasıl işler sorusuyla ilgili en çok karşılaşılan soruları kısaca yanıtladık.

Ekspertiz sistemi nasıl işler sorusunun özü, atama usulünün doğru işlediğini, sürenin kaçırılmadığını ve raporun eksiksiz olduğunu takip etmekte yatar. Bu takip, değer kaybı talebinin sağlam bir zemine oturması için belirleyicidir. Ekspertiz sürecinin hangi aşamasında olursanız olun, değer kaybı tutarınızı değer kaybı hesaplama aracımızla kontrol edebilir, raporun içeriğini eksper raporu nedir başlıklı yazımızdan ayrıca inceleyebilirsiniz.