Araç mahrumiyet bedeli hesaplama aracı, kaza sonrası aracınız onarımdayken onu kullanamadığınız süre için talep edebileceğiniz tutarı tahmin eder. Günlük emsal kira bedelini, serviste kalınan günü ve karşı tarafın kusur oranını girmeniz yeterlidir. Sonuç bilgi amaçlıdır; kesin tutarı bilirkişi ve mahkeme belirler.
Dayanak: 6098 s. TBK m.49, m.50/2, m.51, m.52; 2918 s. KTK m.85; Genel Şartlar A.6/k. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın ayrıntıları tutarı değiştirebilir. Girdiğiniz bilgiler tarayıcınızda işlenir, sunucuya gönderilmez.
Mahrumiyet Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Hesap dört adımdan oluşur. Önce bedeli istenebilecek gün sayısı bulunur: makul onarım süresi biliniyorsa serviste kalınan gün bu süreyi aşamaz. Ardından size tahsis edilen ya da başka araçla karşılanan günler çıkarılır. Kalan gün, KDV dahil günlük emsal kira bedeliyle çarpılır. Son olarak karşı tarafın kusur oranı uygulanır.
- Günlük emsal bedel: aynı sınıftaki bir aracın günlük kira bedeli. KDV hariç girerseniz sitenin sabitlerindeki KDV oranı eklenir.
- Makul onarım süresi: hasarın niteliğine göre bilirkişinin belirlediği süre. Fiili süre bundan uzunsa aşan kısım hesaba girmez.
- Karşılanan gün: size araç verildiyse ya da başka bir aracı kullandıysanız o günler bedelden düşülür.
- Kusur indirimi: zarar görenin kendi kusuru tazminattan indirim sebebidir.
Örnek: günlük bedel KDV dahil 1.500 ₺, serviste kalınan süre 20 gün ve makul süre 15 gün ise bedeli istenebilecek gün 15’tir; karşılanan gün yoksa ve karşı taraf tam kusurluysa brüt bedel 22.500 ₺ olur.
Mahrumiyet Bedeli Ne Zaman İstenir?
Mahrumiyet bedeli, araç kiralanmamış olsa bile istenebilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kira sözleşmesi ya da ödeme belgesi sunulmasa da hâkimin Türk Borçlar Kanunu m.50/2 uyarınca zararı hakkaniyete göre belirleyebileceğini kabul etmiştir.[1] Uygulamada bedel genellikle makul onarım süresiyle sınırlı tutulur. Araç başka araç kiralanarak kullanılmışsa mahrumiyet yerine ikame araç bedeli hesaplanır; ikisi birlikte istenmez.
Kimden Talep Edilir?
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.6/k, kira mahrumiyeti ve benzeri yansıma ya da dolaylı zararları teminat dışında bırakır. Bu nedenle mahrumiyet bedeli kural olarak sigorta şirketinden değil, aracın işletenine ve sürücüsüne yöneltilir. Ticari araçlarda kullanım kaybı yerine kazanç kaybı hesaplanır.
Yasal Dayanak
Zararın ve kusurun hukuki çerçevesi Türk Borçlar Kanunu m.49, m.50, m.51 ve m.52 ile Karayolları Trafik Kanunu m.85’te düzenlenir. Teminat dışı zararlar ise Genel Şartlar’ın A.6 maddesinde sayılır. Süreç boyunca hangi belgelerin toplanacağı için gerekli belgeler yazısına bakılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Araç kiralamadıysam da mahrumiyet bedeli isteyebilir miyim?
Evet. Hâkim, kira belgesi olmasa da zararı hakkaniyete göre belirleyebilir. Bedel genellikle makul onarım süresiyle sınırlı tutulur.
Onarım süresi çok uzadıysa tüm günler ödenir mi?
Hayır. Esas alınan süre, bilirkişinin belirlediği makul onarım süresidir. Fiili süre bundan uzunsa aşan kısım hesaba girmez.
Ticari aracım için aynı hesap yapılır mı?
Ticari araçta kullanım kaybı yerine kazanç kaybı hesaplanır. Mahrumiyet bedeli ile kazanç kaybı birlikte istenemez.
Sigorta şirketi mahrumiyet bedelini öder mi?
Genel Şartlar kira mahrumiyetini teminat dışında bıraktığı için talep kural olarak işleten ve sürücüye yöneltilir. Dosyanıza göre hangi yolun izleneceği ayrıca değerlendirilmelidir.
Günlük emsal bedeli nasıl belirlenir?
Aynı sınıf ve yaşta bir aracın günlük kira bedeli esas alınır. Mahkemede bu bedel bilirkişi raporuyla belirlenir; piyasa araştırması ya da kiralama şirketlerinin fiyat teklifleri destekleyici olabilir.
Kaynaklar
- Yargıtay 4. HD, 2021/26777 E., 2022/11236 K., 29.09.2022 (kanun yararına bozma) ↩
