Trafik kazasında taksirle yaralama, sürücünün dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak başka birinin yaralanmasına yol açmasıdır. Suç kural olarak şikayete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır. Ceza, yaralanmanın ağırlığına ve sürücünün kusuruna göre belirlenir.
İçindekiler
Ceza dosyası ile tazminat dosyası ayrı yürür ama birbirini etkiler. Yaralanan kişinin sigortadan alacağı tutarın nasıl hesaplandığı yaralamalı trafik kazası sigorta ödemesi ne kadar sorusunu ele alan sayfadadır. Bu yazı ceza tarafını ve bu tarafta verilen kararların tazminata etkisini anlatır.
Trafik Kazasında Taksirle Yaralama Nedir?
Türk Ceza Kanunu taksiri, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık yüzünden suçun neticesinin öngörülmeden gerçekleşmesi diye tanımlar. Kırmızı ışıkta geçmek, hız sınırını aşmak ya da geçiş önceliğine uymamak bu tanıma giren tipik davranışlardır. Sürücü yaralamayı istemez ama özensiz davranışı sonuca yol açar.
Bilinçli taksir ayrı bir derecedir. Sürücü sonucu öngörür, istemez, buna rağmen sonuç gerçekleşir. Bu halde ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3). Taksirle işlenen suçta ceza, failin kusuruna göre belirlenir. Birden fazla sürücü kusurluysa her biri kendi kusurundan sorumludur (m.22/4-5).[1]
Taksirle Yaralama Cezası Ne Kadar?
Cezanın temeli TCK m.89/1’dir. 7571 sayılı Kanun (24.12.2025) bu fıkradaki “üç aydan bir yıla” ibaresini “dört aydan iki yıla” olarak değiştirdi. Birden fazla kişinin yaralandığı haldeki sınır da “altı aydan üç yıla” yerine “dokuz aydan beş yıla” çıktı.
| Durum | Kanundaki karşılık |
|---|---|
| Temel hal (m.89/1) | Dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| Kemik kırığı, yüzde sabit iz, hayati tehlike gibi haller (m.89/2) | Birinci fıkradaki ceza yarısı oranında artırılır |
| İşlev yitimi, iyileşmeyen hastalık, yüzün sürekli değişikliği (m.89/3) | Birinci fıkradaki ceza bir kat artırılır |
| Birden fazla kişinin yaralanması (m.89/4) | Dokuz aydan beş yıla kadar hapis |
NotTablodaki sınırlar 5237 sayılı TCK m.89’un 7571 sayılı Kanunun 17. maddesiyle değişik metninden birebir alınmıştır. Erişim tarihi 19.10.2026. Değişiklikten önce işlenen fiillerde failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2).
Hakim temel cezayı bu sınırlar arasında belirlerken suçun işleniş biçimine, zararın ağırlığına ve kusurun ağırlığına bakar (m.61). Takdiri indirim nedeni varsa cezanın altıda birine kadarı indirilir (m.62). Yaralanmanın hangi fıkraya girdiğini ceza dosyasındaki son adli rapor, yani kati rapor gösterir. Bu raporun dereceleri kati rapor nedir yazısında açıklanır.
Kazada ölüm olmuşsa uygulanacak madde m.85’tir. Taksirle öldürmenin cezası iki yıldan altı yıla kadar hapistir. Birden fazla ölüm ya da ölümle birlikte yaralanma varsa sınır iki yıldan on beş yıla kadardır. Maddelerin tam metni Türk Ceza Kanunu metninde yer alır.
Alkollü Sürücü ve Bilinçli Taksir
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kazadan sonra ölçülen alkol değerini saatlik düşüşle geriye doğru hesaplayan bir kararı onadı. Kaza anında 1,22 promil alkollü olduğu kabul edilen sürücünün cezası bilinçli taksir hükmüne göre artırılmıştı. Daire, Adli Tıp Kurumu raporlarındaki 1,00 promil eşiğine ve saatte ortalama 0,15 promillik düşüş kabulüne dayandı.[2]
Alkollü araç kullanmak ayrıca trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçudur (TCK m.179). Daire, kaza bir kişinin yaralanmasıyla sonuçlanmışsa sanığın yalnız taksirle yaralamadan cezalandırılacağını belirtiyor. Taksirle yaralamadan ceza verilemiyorsa m.179 devreye girer.
“zarar suçunun oluştuğu ahvalde ayrıca tehlike suçundan cezalandırma imkanının bulunmadığı”
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2023/6248, K.2024/4167, 12.09.2024 (bozma, oybirliği)
Bu dosyada sürücü 2,05 promil alkolle kaza yapmış, yolcu nitelikli şekilde yaralanmıştı. Yerel mahkeme şikayet olmadığı için taksirle yaralama davasını düşürmüştü. Daire, bilinçli taksirle işlenen nitelikli yaralamanın şikayete bağlı olmadığını hatırlatarak kararı bozdu.[3] Daire bu sonucu yerleşik uygulamasına dayandırdı.
Taksirle Yaralamada Şikayet Süresi ve Şikayetten Vazgeçme
Taksirle yaralamanın soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır (m.89/5). İstisna tek cümlelik bir kuraldır. Birinci fıkra dışındaki yaralanmalarda suç bilinçli taksirle işlenmişse şikayet aranmaz. Basit yaralamada ise sürücü alkollü olsa bile şikayet gerekir.
Şikayet süresi altı aydır. Süre, yaralanan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar ve dava zamanaşımını aşamaz (m.73/1-2). Süre geçerse soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
UyarıŞikayetten vazgeçmek kamu davasını düşürür. Vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği ayrıca açıklanırsa hukuk mahkemesinde tazminat davası açılamaz (TCK m.73/7). Vazgeçme beyanı verilmeden önce tazminat talebinin durumu netleştirilmelidir.
Taksirle Yaralamada Uzlaşma Nasıl İşler?
Taksirle yaralama, şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında sayılır (CMK m.253/1-b). Soruşturmada yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur ve yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.
Uzlaştırmacı, belgeler kendisine verildikten sonra en geç otuz gün içinde işlemleri bitirir. Büro bu süreyi her seferinde yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir. Birden fazla kişinin yaralandığı kazada uzlaşma için hepsinin kabul etmesi gerekir.[4]
Uzlaşmada edim çoğu zaman maddi ya da manevi zararın tamamen veya kısmen karşılanmasıdır. Edim tek seferde yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Taksitli ya da ileri tarihli edimde kamu davasının açılması ertelenir. Dava açıldıktan sonra uzlaşılırsa mahkeme davanın düşmesine ya da durmasına karar verir (m.254).
ÖnemliUzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m.253/19). Kalıcı sakatlık oranı henüz belli değilse bu durum, sigortaya yapılan başvuru ve sigorta şirketine karşı haklar uzlaşma metnine açıkça yazılmalıdır.
Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (m.253/3). Yargıtay 12. Ceza Dairesi, alkollü araç kullanma ve taksirle yaralama birlikte yargılanan bir dosyada kanun yararına bozma talebinin uzlaşmaya ilişkin kısmını bu hükme dayanarak reddetti.[5] Karar bir kanun yararına bozma incelemesidir. Aynı kararda Daire, yaralanma varsa sürücünün ayrıca m.179 uyarınca cezalandırılamayacağını da kabul etti.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
CMK m.231’in beşinci ve sonraki fıkraları 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) yeniden düzenlendi. Güncel metne göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakabilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır.
Karar için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaati gerekir. Mağdurun zararının aynen iade, eski hale getirme ya da tazmin yoluyla tamamen giderilmesi de şarttır. Zarar hemen ödenemiyorsa denetim süresince aylık taksitle giderilmesi koşuluyla da karar verilebilir. Denetim süresi beş yıldır.
Olay Yerini Terk ve Ehliyetsiz Kaza
Yaralanmalı kazada zabıtanın iznini almadan, zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücüye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır (2918 sayılı Kanun m.81/3, 7574 sayılı Kanunla değişik). Bu suç CMK m.253’teki uzlaşma listesinde yer almaz.
Ehliyetsiz kaza yapma halinde sürücü taksirle yaralamanın yanında idari para cezasıyla da karşılaşır. 2918 sayılı Kanun m.36’ya göre sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanana 40.000 TL, araç kullanmasına izin veren işletene de aynı tutarda ceza verilir.[6]
Not40.000 TL tutarı, 2918 sayılı Kanun m.36/3’ün 7574 sayılı Kanunun (12.02.2026) 9. maddesiyle değişik metnindeki tutardır. İdari para cezaları her takvim yılı başında yeniden değerleme oranıyla artırılır (5326 sayılı Kanun m.17/7). Erişim tarihi 19.10.2026.
Bu hallerin hiçbiri yaralanan kişinin sigortadan tazminat almasını engellemez. Zorunlu trafik sigortası genel şartlarına göre ehliyetsiz sürüş, alkollü sürüş ve zorunlu haller dışında olay yerini terk, sigortacının ödediği tutarı sigortalısından geri istemesine yol açar.[7] Bu geri istem zarar görene karşı ileri sürülemez. Sigortacının sürücüye hangi hallerde rücu ettiği, trafik sigortası hangi durumlarda ödeme yapmaz sorusunu da ele alan yazıda anlatılır.
Ceza Davası ile Tazminat Davasının İlişkisi
Hukuk hakimi, ceza hakiminin kusur değerlendirmesiyle ve zararın belirlenmesine ilişkin kararıyla bağlı değildir. Ceza hakiminin verdiği beraat kararı da hukuk hakimini bağlamaz (TBK m.74). Ceza dosyasında sürücü beraat etse bile tazminat dosyasında kusur ayrıca incelenir.
Ceza dosyası yine de önemli delil kaynağıdır. Kaza tespit tutanağı, kusur raporu ve kati rapor tazminat dosyasına da girer. Kusur oranına itirazın ayrı yolu kusur oranına itiraz yazısında anlatılır.
Ceza davasının bir etkisi de süre üzerindedir. Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa bu uzun süre uygulanır (TBK m.72/1). Yaralanmalı kazada sürelerin nasıl uzadığı değer kaybı zamanaşımı yazısındaki tabloda gösterilir.
Savunma Dilekçesinde Hangi Başlıklar Yer Alır?
Taksirle yaralama soruşturmasında şüpheli, ifadesine ek olarak yazılı savunma sunabilir. Dilekçe dosyaya özgü yazılır, ancak çoğu dosyada aşağıdaki beş başlık bulunur.
1. Olayın kısa anlatımı: yer, saat, yol ve hava durumu, araçların konumu.
2. Kusura ilişkin görüş: tutanaktaki ve bilirkişi raporundaki tespitlere itirazlar.
3. Yaralanmanın niteliği: adli rapordaki fıkra değerlendirmesine ilişkin açıklama.
4. Uzlaşma ve zararın giderilmesi: uzlaşma isteği, sigortaya yapılan başvuru ya da ödeme belgeleri.
5. Deliller: kamera kaydı, tanık bilgileri, fotoğraflar ve ekspertiz raporu.
Zararın giderildiğini gösteren belgeler hem uzlaşmada hem de hükmün açıklanmasının geri bırakılması değerlendirmesinde işe yarar. Bu belgeleri dosyaya erken sunmak süreci kolaylaştırır.
Konuyla bağlantılı olarak trafik kazası tazminat davası yazısına da göz atılabilir.
Taksirle Yaralama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Taksirle yaralama şikayete bağlı mı?
Kural olarak evet (TCK m.89/5). Birinci fıkra dışındaki yaralanmalarda suç bilinçli taksirle işlenmişse şikayet aranmaz.
Şikayet süresi ne kadar?
Altı aydır. Süre, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlar ve dava zamanaşımını geçemez (TCK m.73).
Taksirle yaralamalı trafik kazasında uzlaşma zorunlu mu?
Uzlaştırma girişimi zorunludur, uzlaşmak ise tarafların iradesine bağlıdır. Teklife yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.
Uzlaşınca sigortadan tazminat istenebilir mi?
Kanun, uzlaşma sağlanınca aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamayacağını söyler. Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar bu yasağın dışındadır (CMK m.253/19). Sigorta şirketine karşı haklar uzlaşma tutanağında açıkça saklı tutulmalıdır.
Sürücü beraat ederse tazminat alınamaz mı?
Alınabilir. Beraat kararı hukuk hakimini bağlamaz, kusur tazminat dosyasında ayrıca değerlendirilir (TBK m.74).
Alkollü sürücü neden daha ağır ceza alır?
Yargıtay uygulamasında yüksek alkol düzeyiyle araç kullanan sürücünün sonucu öngördüğü kabul edilir. Bu bilinçli taksirdir ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3).
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.7, m.22, m.61, m.62, m.66, m.73, m.85 ve m.89 (7571 sayılı Kanun değişikliği işlenmiş metin). ↩
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2022/4946, K.2023/2257, 20.06.2023 (onama, oybirliği). ↩
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2023/6248, K.2024/4167, 12.09.2024 (bozma, oybirliği). ↩
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231, m.253 ve m.254 (7531, 7571 ve 7589 sayılı Kanun değişiklikleri işlenmiş metin) ve Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği m.33. ↩
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2024/98, K.2024/4889, 02.10.2024 (kanun yararına bozma talebinin uzlaşmaya ilişkin kısmı reddedildi, oybirliği). ↩
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.36 ve m.81 (7574 sayılı Kanun değişiklikleri işlenmiş metin). ↩
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4 (b), (c) ve (f) (RG 12.06.2026/33278 değişikliği işlenmiş metin). ↩