Zincirleme kazada kusur, araçlar arasındaki her çarpma ayrı ayrı incelenerek belirlenir. Önündeki araca kendi hızıyla çarpan sürücü, o çarpmadan doğan hasarda çoğunlukla tam kusurlu sayılır. Arkadan gelen bir araç diğerlerini birbirine ittiyse, bütün hasarlardan yalnız o araç sorumlu tutulabilir.
İçindekiler
Kusur kuralları ve tek tek ihlal maddeleri 52/1-a kusur oranı yazısında madde madde anlatılır. Bu sayfa üç ve daha fazla aracın karıştığı kazalara odaklanır. Oranın nasıl bölündüğü, tutanağın nasıl tutulduğu ve zararın hangi sigortadan isteneceği burada anlatılır.
Zincirleme Kazada Kusur Hangi Kurallara Göre Belirlenir?
Temel kural takip mesafesidir. 2918 sayılı Kanun m.52/1-c, sürücüye öndeki aracı izlerken güvenli bir mesafe bırakma yükümlülüğü getirir. m.56/1-c de öndeki aracın yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli mesafeden izlenmesini ister. m.84/d ise arkadan çarpmayı asli kusur halleri arasında sayar.[1]
Mesafenin ölçüsü Karayolları Trafik Yönetmeliği m.107’dedir. Bu mesafe, aracın kilometre cinsinden saatteki hızının en az yarısı kadar metredir. Takip mesafesi, takip eden aracın 2 saniyede katedeceği yol kadar da olabilir.[2]
Birden fazla sürücü aynı kazada asli kusur hallerinden birini işlemişse oran kendiliğinden çıkmaz. Kanun bu durumda kusurun yönetmelikteki esaslara göre tespit edileceğini söyler (m.84 son fıkra). Yönetmelik m.157’ye göre kaza yerindeki iz ve delillerle birlikte sürücü ve tanık ifadeleri de değerlendirilir.
Arkadan çarpma kuralı tek yönlü de işlemez. m.56/1-d, güvenlik nedeni ya da verilen bir talimat dışında başkalarını tehlikeye sokacak gereksiz ani yavaşlamayı yasaklar. Öndeki sürücü bu kuralı ihlal ettiyse kusur paylaşılabilir. Yönetmelik m.157 de bir istisna içerir. Başkasının kural dışı hareketi yüzünden kazayı önlemek için temel bir kuralı ihlal etmeye mecbur kalan ve bütün tedbirleri alan sürücü asli kusurlu sayılmaz.
Arkadan Çarpma Kusuru Zincirde Nasıl Paylaşılır?
Sigorta şirketlerinin anlaşmalı tutanakları değerlendirirken kullandığı örnekler Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) “KTT Kaza Durum Senaryoları” dokümanındadır. Dokümanın “çok araçlı zincirleme” bölümünde iki temel durum yer alır. İkisi arasındaki fark, her aracın önündekine kendi hızıyla mı çarptığı yoksa arkadan itildiği mi sorusudur.
| Durum | Kazanın oluşu | Kusur dağılımı |
|---|---|---|
| Durum 30 | A bekler, arkasındaki B, C ve D önündeki araca ayrı ayrı çarpar | Her çarpmada arkadaki araç %100, öndeki %0 |
| Durum 31 | D, C’ye hızla çarpar, C ve B öndeki araca itilir | A, B ve C’nin hasarlarında D %100 |
| Durum 36-42 | Dört ile on araç arasında serbest senaryo | Oran tutanak bilgisine göre şirketlerce belirlenir |
NotSenaryo numaraları ve oranlar SBM’nin KTT sorgulama ve itiraz sayfasındaki “KTT Kaza Durum Senaryoları” dokümanından alınmıştır (erişim 19.10.2026). Dokümanda her iki durumda da dayanak olarak KTK m.56/1-c ve Yönetmelik m.107 gösterilir.[3]
Durum 30’da ortadaki araçlar hem kusurlu hem de zarar gören taraftır. B, A’ya karşı tam kusurludur, ama C’nin kendisine verdiği hasarda kusursuzdur. Durum 31’de ise C ve B önlerindeki araçlara kendi hareketleriyle değil, D’nin itmesiyle çarpmıştır. Bu yüzden zincirin tamamı D’ye yüklenir.
Ön ve Arka Hasar Neden Ayrı Değerlendirilir?
Zincirin ortasındaki araçta iki ayrı hasar bölgesi oluşur. Ön hasar, sürücünün önündeki araca çarpmasından doğar. Arka hasar ise arkadan gelen aracın çarpmasından doğar. Her bölgenin sorumlusu farklı olabileceği için eksper raporunda ve kusur incelemesinde iki bölge ayrı ayrı yazılır.
Altı aracın karıştığı bir kazada bilirkişiler, ortadaki kamyonetin önündeki hasardan kendi sürücüsünü, arkasındaki hasardan ise arkadan çarpan sürücüyü %100 sorumlu bulmuştur. Ceza dosyasındaki raporlar farklı sonuca vardığı için karar kapatılan 17. Hukuk Dairesince bozulmuş, çelişkiyi giderecek yeni rapor istenmiştir. Bozmaya uyularak verilen karar 4. Hukuk Dairesince onanmıştır.[4]
Bu ayrım hasar dosyası için de önemlidir. Ön hasarın bedeli, sürücü önündeki araca karşı tam kusurluysa karşı taraftan istenemez. Bu kısım ancak kasko varsa kaskodan karşılanabilir. Arka hasar ise arkadan çarpan aracın trafik sigortasına bildirilir.
Zincirleme Kaza Tutanağı Nasıl Tutulur?
Yalnız maddi hasarlı kazada sürücüler anlaşırsa kaza tespit tutanağı kendi aralarında doldurulabilir. Formun ön yüzü A ve B olmak üzere iki araç için düzenlenmiştir. SBM’nin boş tutanak örneğindeki açıklamaya göre ikiden fazla aracın karıştığı kazalarda birden fazla form kullanılabilir. Bu durumda her form tüm sürücüler tarafından imzalanmalıdır.
- Her çarpışma çifti için ayrı form doldurun ve çarpma sırasını açıkça yazın.
- Krokide bütün araçları ve her temas noktasını gösterin.
- Her aracın ilk darbeyi aldığı yeri işaretleyin, itilme varsa bunu sürücü görüşüne yazın.
- Araçlar kaldırılmadan önce zinciri bütün olarak gösteren fotoğraflar çekin.
Ölüm veya yaralanma varsa, araçlardan birinin trafik sigortası yoksa ya da sürücüde alkol şüphesi varsa anlaşmalı tutanak tutulmaz, zabıtaya haber verilir. Zabıta tutanağında kusur oranı yazmaz. Tutanağı düzenleyen görevli yalnız kimin hangi kuralı ihlal ettiğini belirtir (Yönetmelik m.156). Formun genel doldurma adımları kaza tespit tutanağı nasıl tutulur yazısındadır.
Zincirleme Kazada Kim Öder?
Kanun burada iki ayrı ilişkiyi birbirinden ayırır. Kazada zarar gören üçüncü kişiye karşı birden fazla kişi sorumluysa, bunlar müteselsilen sorumludur (m.88). Kazaya karışan işletenlerin kendi aralarındaki zararda ise her biri kusuru oranında katlanır (m.88 ikinci fıkra, m.89).
Uygulamadaki karşılığı şöyledir. Araç sahibi olarak zarar gördüyseniz, hasarınızı çarpan aracın zorunlu trafik sigortasına bildirirsiniz. Sigortacı, sigortalısının kusuru oranında ve poliçe limiti içinde öder. Sizin kendi kusurunuza denk gelen kısım teminat dışındadır (KTK m.92/g, Genel Şartlar A.6/b).
Araçta yolcu olarak yaralanan kişi ise farklı konumdadır. İki araçlı bir kazaya ilişkin kararda Yargıtay, yolcunun zararının tamamını sorumlulardan birinden isteyebileceğini, ödeyen tarafın diğerlerine rücu hakkının saklı olduğunu belirtmiştir. Yalnız sigortalı sürücünün %25 kusuru üzerinden hesap yapılarak talebin reddedilmesini bozma sebebi saymıştır.[5] Sigortacıdan istenen kısım yine poliçe limitiyle sınırlıdır.
“Davacı yolcu konumunda olduğu için zararının tamamını sorumlulardan birinden ya da müteselsil sorumluluk esasına göre hepsinden isteyebilir”
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/13142, K.2025/8920, 02.06.2025 (bozma, oybirliği)
Birden Fazla Sigortacıya Başvuru Nasıl Yapılır?
Durum 30 gibi bir kazada ortadaki araç sahibi iki sigortacıyla muhatap olabilir. Arka hasarını arkadan çarpan aracın sigortacısına bildirir. Önündeki araca verdiği hasar ise kendi trafik sigortasından karşı tarafa ödenir. Durum 31’de bütün hasarlar en arkadaki aracın sigortacısına yönelir.
Her sigortacıya yazılı başvuru yapılır. Sigortacı 15 gün içinde yanıt vermezse ya da yanıt talebi karşılamazsa dava açılabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapılabilir (KTK m.97). Başvuru dosyasındaki belge listesi tüm sigortacılar için aynıdır.
BilgiHasar başvurusu, 1 Temmuz 2026’dan sonra yapılan poliçelerde değer kaybı talebini de kapsar. Değer kaybının hangi sigortacıdan isteneceği araç değer kaybını kim öder yazısında anlatılır.
ZMSS Genel Şartlarında Kusur Tablosu Var mı?
Yok. Zorunlu trafik sigortası Genel Şartlarının ekleri kusur oranı göstermez. 2015 metnindeki ekler değer kaybı, destekten yoksun kalma ve sürekli sakatlık hesabı ile mesleki faaliyet ve yarış sigortalarının esaslarına ilişkindi. Belge listesi Ek-6 ve hayat tabloları Ek-7 sonradan eklendi.
12.06.2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmi Gazete’deki değişiklik Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7’yi yürürlükten kaldırdı, Ek-6’yı yeniden düzenledi. Değişiklik 1.7.2026’da yürürlüğe girdi. Kusur kurallarına ise dokunmadı. Zincirleme kazada oran yine Kanun, Yönetmelik ve kaza tespit tutanağına göre belirlenir.[6]
Hangi Genel Şartlar metninin uygulanacağını poliçenin yapıldığı tarih belirler. Genel Şartlar C.11’e göre değişiklikler, yürürlüğe girdikleri tarihten sonra akdedilen sözleşmelere uygulanır. Teminat limitleri ise A.1 uyarınca kaza tarihine göre uygulanır. 1.7.2026’dan önce yapılmış bir poliçede değer kaybı hesabı eski Ek-1’e göre yapılabilir, ama kusur paylaşımı her iki metinde aynı kurallara dayanır.[7]
Bilirkişi ve Adli Tıp Raporu Ne Zaman Gerekir?
Sigorta şirketleri arasında oran konusunda anlaşma çıkmazsa dosya bağımsız Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonuna gider. Uyuşmazlık sürerse tahkim ya da mahkeme aşamasında kusur bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Zincirleme kazada sürücü ifadeleri çoğu zaman birbirini tutmaz. Bu yüzden ceza dosyasındaki Adli Tıp Kurumu raporu ile hukuk dosyasındaki rapor çelişebilir.
Yargıtay böyle bir dosyada, raporlar arasındaki farkı gidermeden hüküm kurulmasını eksik inceleme saydı. İtiraz Hakem Heyetinden ceza dosyasını getirtmesi, İTÜ ya da Karayolları Genel Müdürlüğü fen heyeti gibi bir kurumdan yeni rapor alması istendi.[8]
“dosyadaki tüm deliller ve ceza dosyasındaki ifadeler ile birlikte değerlendirilerek kusur oranlarının belirlenmesi”
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/26902, K.2023/5994, 04.05.2023 (bozma, oybirliği)
Orana nasıl itiraz edileceği ve sürelerin işleyişi kusur oranına itiraz yazısında anlatılır. Kazada duran bir araca çarpıldıysa park halindeki araca çarpma kuralları da gündeme gelebilir. Tutanaklar ve itiraz dokümanları SBM KTT sorgulama ve itiraz sayfasında yayımlanır.
Zincirleme Kazada Kusur Hakkında Sık Sorulan Sorular
Zincirleme kazada en arkadaki araç her zaman tam kusurlu mu olur?
Hayır. Araçların her biri önündekine kendi hızıyla çarptıysa her çarpma ayrı değerlendirilir. En arkadaki araç ancak diğerlerini birbirine ittiyse bütün hasarlardan sorumlu tutulur.
Ortadaki araç hem kusurlu hem de mağdur olabilir mi?
Olabilir. Önündeki araca çarptıysa ön hasarda kusurludur. Arkasından çarpılan hasarda ise kusursuzdur ve bu kısmı arkadaki aracın sigortasından ister.
Arkadan çarpma kusur oranı yüzde kaçtır?
SBM senaryolarında arkadan çarpan araç %100 kusurlu gösterilir. Önde duran aracın da bir kural ihlali varsa oran değişebilir.
Zincirleme kazada tek tutanak yeterli mi?
Form iki araç içindir. İkiden fazla araçta birden fazla form kullanılabilir ve her form tüm sürücülerce imzalanır.
Zincirleme kazada kim öder?
Her hasarı, o hasara sebep olan aracın trafik sigortası kusur oranında ve limit içinde öder. Yolcu gibi kusursuz üçüncü kişiler zararın tamamını sorumlulardan birinden isteyebilir. Sigortacı bu durumda da poliçe limiti içinde öder.
12.06.2026 değişikliği kusur oranlarını değiştirdi mi?
Hayır. Değişiklik Genel Şartların bazı eklerini kaldırdı ve belge listesini yeniledi. Kusur oranı gösteren bir ek zaten yoktu.
Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.52, m.56, m.84, m.88 ve m.89. ↩
- Karayolları Trafik Yönetmeliği m.107, m.156 ve m.157 (RG 18.07.1997/23053; m.156 ve m.157 RG 21.03.2012/28240 ile değişik). ↩
- SBM, KTT Kaza Durum Senaryoları, Durum 30, 31 ve 36-42 (sbm.org.tr, KTT Sorgulama ve İtiraz sayfası, erişim 19.10.2026). ↩
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/7933, K.2024/3433, 17.04.2024 (onama, oybirliği; kapatılan 17. Hukuk Dairesinin 21.05.2018 tarihli, E.2016/11170, K.2018/5303 sayılı bozma ilamı aktarılarak). ↩
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/13142, K.2025/8920, 02.06.2025 (bozma, oybirliği). ↩
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar, RG 12.06.2026/33278, md.6-8. ↩
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.1, A.6/b ve C.11 (derlenmiş metin, 12.06.2026 değişiklikleri işlenmiş). ↩
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/26902, K.2023/5994, 04.05.2023 (bozma, oybirliği). ↩