Pert araç ihalesi, sigorta şirketinin tam ya da ağır hasar nedeniyle tazminat ödediği ve elinde kalan hasarlı aracı teklif toplayarak satmasıdır. Satışın konusu çoğunlukla trafikten çekilmiş ağır hasarlı araçtır. Tam hasarlı araç ise hurdaya ayrılır ve araç olarak trafiğe dönemez, bu yüzden alıcının ilk bakacağı şey aracın kayıtlarında ne yazdığıdır.
İçindekiler
Sigortanın araç sahibine ödediği bedelin nasıl bulunduğu, pert ne demek sorusunu da cevaplayan sayfada anlatılır. Bu yazı ödemeden sonrasını konu alır. Hasarlı aracın satışı, ihaleye katılan alıcının kontrol edeceği kayıtlar ve onarılan aracın tekrar plakaya kavuşma şartları sırayla ele alınır.
Pert Araç İhalesi Nedir?
Sovtaj, kazanın ardından elde kalan hasarlı aracın kendisi ve değeridir. Araç sahibi hasarlı aracı sigortacıya bırakırsa sovtaj sigorta şirketinin elinde kalır. Şirket bu aracı satarak ödediği tazminatın bir kısmını geri kazanır.
Bu satış çoğunlukla teklif toplanarak yapılır. Uygulamada buna pert araç ihalesi, sovtaj ihalesi ya da sigorta hasarlı araç satışı denir. Katılım şartları, teklif usulü ve ödeme koşulları satışı yapan şirketin ya da aracı platformun kurallarına bağlıdır.
Sigorta şirketi dışındaki satıcılar da hasarlı araç satar. Galerilerin ve bireylerin oluşturduğu hasarlı araç satış pazarında da aynı tescil kuralları geçerlidir.
Mevzuat, satışa konu aracın hangi kayıtlarla el değiştireceğini belirler. SEDDK’nın 2025/12 sayılı genelgesi, Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik ve sigorta genel şartları bu çerçeveyi çizer.
Sigorta Şirketi Hasarlı Aracı Hangi Durumda Satar?
Hasarlı aracın sigortacıya bırakılması, yani terk, yalnız tam ya da ağır hasar tespit edilmiş araçlarda mümkündür. Genelgenin 8. maddesi, bu nitelikte hasarı olmayan araçlar için terk işlemi yapılamayacağını söyler.[1] Bu tespit yalnız levhaya kayıtlı eksperin raporuyla yapılabilir.
Araç sahibinin önünde iki seçenek vardır. Aracı sigortacıya bırakıp rayiç değeri alabilir ya da hasarlı aracı kendinde tutup rayiç değer ile sovtaj arasındaki farkı alabilir. İkinci durumda sigortacı, bildirdiği sovtaj tutarından bir ay boyunca dönemez.[2]
İhaleye yalnız birinci seçenekte araç çıkar. Sovtaj bedelinin nasıl hesaplandığı ve kime ödendiği ayrı bir konudur. Bu yazı satışa çıkan aracın alıcısına odaklanır.
Tam Hasarlı ve Ağır Hasarlı Araç Satışı Arasındaki Fark
İki kavram ihalede çok farklı sonuç doğurur. Ağır hasarlı araç onarılarak yeniden trafiğe çıkabilir. Tam hasarlı araç ise hurdaya ayrılır ve araç olarak bir daha tescil edilemez.
| Konu | Ağır hasarlı araç | Tam hasarlı araç |
|---|---|---|
| Eksper tespiti | Onarım mümkün | Onarım kabul etmez |
| Tazminattan önce aranan belge | “Trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi | Hurda tescil belgesi |
| Aracın gideceği yer | Yeni sahibine devredilebilir | Lisanslı geçici depolama alanı ya da işleme tesisi |
| Yeniden trafiğe çıkış | Muayene ve trafik sigortasıyla mümkün | Mümkün değil |
Ağır hasar eşiği, KDV dahil onarım bedelinin aracın kaza günkü değerinin yüzde 60’ını geçmesidir (Genelge m.5). Bedel bu oranın altında kalsa da şasi kolu, tavan sacı, hava yastığı ya da elektrikli araç bataryası gibi Ek-1 parçalarından biri hasarlıysa eksper ağır hasar kararı verebilir. Tam hasarlı araçları ise sigorta şirketi lisanslı geçici depolama alanına ya da işleme tesisine çektirir (m.4).
NotYüzde 60 oranı, 2025/12 sayılı SEDDK genelgesinin (25.04.2025, yürürlük 01.07.2025) 5. maddesindedir. Sovtaj bedeline bir ay bağlı kalma kuralı ZMSS Genel Şartları B.2.3’te yer alır. Erişim tarihi 19.10.2026. Kurum eşikleri yeni düzenlemeyle değiştirebilir.
Satıştan Önce Trafikten Çekme Belgesi Neden Alınır?
Ağır hasarlı araçta tazminat, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sunulmadan ödenmez. Aynı kural kasko genel şartlarında da yer alır.[3] Genelge, bu belgenin gecikmeden alınmasını sağlama yükümlülüğünü sigorta şirketine verir.
Trafikten çekme işlemini noter ya da Emniyet trafik tescil birimi yapar. Araca ait vergi, idari para cezası ve geçiş ücreti borcu bulunmamalıdır. Araç sahibinden aracı trafiğe çıkarmayacağına ve bildirdiği adreste tutacağına dair taahhütname alınır.[4]
İşlem bitince tescil kaydı kapatılır ve plaka iptal edilir. Tescil belgesine “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi düşülür. Alıcı ihaleden önce bu şerhin işlenip işlenmediğini sorabilir.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, eksperlerin bildirdiği tam ve ağır hasarlı araçların listesini tutar. Listede şasi ve motor numarası, sovtaj değeri ve çekme belgesinin numarası da yer alır. Merkez bu listeyi üç aylık dönemlerle karşılaştırır ve eksik işlemi olan araçları şirketlere bildirir (Genelge m.7).
Pert Araç İhalesine Nasıl Girilir?
Katılım için genellikle satışı yapan platforma üyelik ve satıcının istediği belgeler gerekir. Bu koşullar şirketten şirkete değişir ve mevzuatta tek tip bir usul yoktur. Teklif vermeden önce şu belgeler istenebilir:
- Eksper raporu ve hasar fotoğrafları,
- Aracın tam mı ağır mı hasarlı olduğunu gösteren karar,
- Tescil belgesindeki şerhin örneği,
- Aracın bulunduğu yer ve teslim koşulları.
Aracı yerinde görmek mümkünse görülmelidir. Fotoğraflar gizli hasarı göstermez. Teklif, onarım masrafı, nakliye ve muayene giderleri birlikte hesaplanarak verilmelidir.
Alıcı araç alım satımıyla uğraşan bir işletmeyse beklenen özen artar. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, pert kayıtlı bir aracın satışına aracılık eden galerici davacı hakkında bu tespiti yaptı.
“araç alım satımı ile uğraşan basiretli bir tacir gibi davranmadığı, kendi kusurlu hareketi ile zararın doğmasına sebep olduğu”
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2023/1507, K.2023/3209, 20.11.2023 (bozma, oybirliği)
Daire bu tespit ve önceki davanın davalıya ihbar edilmemesi nedeniyle, davacının isteyebileceği tutarı alıcıya iade ettiği araç bedeliyle sınırladı.[5] Kayıtları incelemeden alım yapmak, sonradan doğan zararın bir kısmını alıcının üzerine bırakabilir.
Alıcının Kontrol Edeceği Kayıtlar
İhaleden önce ve noter devrinden önce kayıtların birlikte okunması gerekir. Her biri farklı bir riski gösterir.
- Sigorta hasar kaydı: Aracın ağır hasar ya da pert kaydı ve geçmiş hasar tutarları. Sorgunun nasıl yapıldığı araç hasar kaydı sorgulama sayfasında anlatılır.
- Tescil belgesindeki şerh: “Trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” mı, “hurdaya çıkarılmıştır” mı?
- Kısıtlayıcı kayıtlar: Haciz, rehin ya da tedbir varsa noter satışı yapılamayabilir.
- Vergi ve ceza borçları: Satış ve devirde borç bulunmadığı noter tarafından kontrol edilir.
- Şasi ve motor numarası: Belgedeki numaralar araçtakiyle eşleşmelidir.
Raporun hangi bilgileri içerdiği eksper raporu sayfasında ayrıca anlatılır. Hasar tutarı, rayiç değer ve hasar kararı raporda ayrı alanlarda yer alır.
Kayıtlar yalnız bugünkü alım için değil, aracın ileride yeniden satışı için de önemlidir. Hasar geçmişi sigorta sorgusunda görünmeye devam eder ve sonraki alıcı da aynı bilgiye ulaşır. Pert araç ihalesinde verilen fiyat, aracın ileride bu kayıtla birlikte satılacağı hesaba katılarak belirlenmelidir.
Noter Devri ve Yeniden Tescil Nasıl Yapılır?
Tescilli araçların her türlü satış ve devri noterde yapılır. Noter dışında yapılan satış geçersizdir. Trafikten çekilmiş araçlarda devir sırasında geçerli muayene ve trafik sigortası aranmaz (Yönetmelik m.18).
Onarımdan sonra aracı yeniden trafiğe çıkarmak için herhangi bir notere başvurulur. Çekme işleminden sonraki bir tarihte yapılmış ve süresi dolmamış bir muayene gerekir. Araçta değişiklik yapıldıysa buna ait belgeler sunulur ve zorunlu trafik sigortası yaptırılır (m.43/2). Araca önceki plakası verilir.
Trafikten çekilmiş bir aracın bulunduğu yerden onarım ya da muayene yerine götürülmesi gerekebilir. Yönetmelik bu araçlara da C geçici trafik belgesi verilebileceğini söyler (m.26/2). Taşımadan bir hafta önce tescil birimine bildirim ve çekici kullanma yükümlülüğü ise trafikten çekme sırasında verilen taahhütnamede yer alır.
UyarıAğır hasarlı aracın onarılmış olması, muayeneden kendiliğinden geçeceği anlamına gelmez. Taşıyıcı parçalar ya da hava yastığı sistemleri etkilenmişse onarım maliyeti ve muayene sonucu teklif fiyatını belirleyen asıl unsurdur.
Hurdaya Ayrılan Araç Yeniden Tescil Edilir mi?
Hayır. Yönetmeliğin 44. maddesine göre hurdaya çıkarılmış araçlar yeniden tescil edilemez. Ancak aracın kullanılabilir motoru ve diğer parçaları başka araçlarda kullanılabilir. Bu durumda parça, kullanıldığı aracın kayıtlarına işlenir.
Hurdaya çıkarılan aracın tescil belgesine “hurdaya çıkarılmıştır” şerhi düşülür ve plakası iptal edilir. Bu belge, aracın hurda olarak satışında sahiplik belgesi işlevi görür (m.12/3-b). Tam hasarlı bir aracı “onarıp trafiğe çıkarmak” amacıyla almak bu nedenle mümkün değildir.
Pert Araç Alımında Hukuki Riskler
Satıştan sonra ortaya çıkan bir sorunda alıcının durumu, aracı nasıl incelediğine bağlıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, pert kaydının bildirilmediği iddiasıyla açılan bir davada ret kararını onadı.[6] İlk derece mahkemesi, alıcının muayene ve ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediğini kabul etmişti.
İkinci risk ileride çıkar. Zorunlu trafik sigortası genel şartları, hasar sebebiyle trafikten çekme işlemi görmüş araçların değer kaybı taleplerini teminat dışında sayar (A.6/ö). Değer kaybı tespitinde aracın geçmiş hasar durumu da dikkate alınır (A.5/a). Değer kaybının genel mantığı araç değer kaybı nedir sayfasında anlatılır.
BilgiTam ve ağır hasar kararları eksperce Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine bildirilir. Kesinleşmiş raporda verilen karar, itiraz üzerine verilen nihai karar dışında sonradan değiştirilemez (Genelge m.6). Genelgenin tam metni SEDDK sitesinde yayımlanır.
Konuyla bağlantılı olarak ağır hasar kaydı nedir yazısına da göz atılabilir.
Pert Araç İhalesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Pert araç ihalesine bireysel alıcı katılabilir mi?
SEDDK genelgesi ve tescil yönetmeliği alıcının niteliğine ilişkin bir sınır koymaz. Katılım şartlarını satışı yapan sigorta şirketi ya da aracı platform belirler.
İhaleden alınan ağır hasarlı araç trafiğe çıkar mı?
Çıkabilir. Onarım bittikten sonra çekme işleminden sonra yapılmış geçerli muayene ve zorunlu trafik sigortasıyla notere başvurulur.
Tam hasarlı araç alınıp onarılabilir mi?
Araç olarak hayır. Hurda kaydı alan araç bir daha tescil kaydına alınamaz. Yalnız kullanılabilir parçaları başka araçlarda kullanılabilir.
Pert araç satışı noter dışında yapılabilir mi?
Hayır. Tescilli araçların satış ve devri noterde yapılır, noter dışındaki satış geçersizdir.
Pert kaydı onarımdan sonra silinir mi?
Ağır hasar kararları eksperce Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine bildirilir ve ayrı bir listede tutulur. Kesinleşen karar, itiraz üzerine verilen nihai karar dışında sonradan değiştirilemez.
Sovtaj ihalesinde aracın hasar bilgisine nereden bakılır?
Eksper raporu ve hasar fotoğrafları satıcıdan istenebilir. Geçmiş hasar kayıtları sigorta hasar sorgusundan görülür.
Kaynaklar
- SEDDK, Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçların Tespiti Hakkında Genelge (2025/12), 25.04.2025, yürürlük 01.07.2025, m.3-8. ↩
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.5/a, A.6/ö ve B.2.3 (RG 12.06.2026/33278 değişikliği işlenmiş derlenmiş metin). ↩
- Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları B.3.3.2.2 (TSB yayımı metin). ↩
- Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik (RG 31.01.2018/30318, mevzuat.gov.tr derlenmiş metin) m.12, m.18, m.26, m.43, m.44. ↩
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2023/1507, K.2023/3209, 20.11.2023 (bozma, oybirliği). ↩
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2022/209, K.2023/583, 26.01.2023 (onama, oybirliği). ↩