İş kazası nedeniyle uğranılan maddi zarar ve manevi acı için işverene karşı iş mahkemesinde tazminat davası açılabilir. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zorunlu arabuluculuk dava şartı uygulanmaz.[1] İşverene karşı tazminat talepleri genel olarak on yıllık zamanaşımına tabidir. Bu sayfada dava dilekçesinin doldurulabilir örneği, süreler ve dikkat edilecek noktalar yer alır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
İş mahkemeleri, işçi ile işveren arasında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlığına bakar.[2] İş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar.[3]
Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesidir. İş kazasından doğan tazminat davalarında iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.[4] Dilekçede mahkemeyi bu kurallara göre seçin.
Arabuluculuk Gerekmez
İşçilik alacakları ve işe iade davalarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu kuralın dışındadır.[5] Aynı dilekçede kıdem tazminatı veya ücret gibi işçilik alacakları da isteniyorsa o alacaklar için arabuluculuk aranır. Bu durumda dilekçeyi ayırmak daha güvenlidir.
İşverenin Sorumluluğunun Dayanağı
İşveren, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak ve araç gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırı davranış nedeniyle işçinin vücut bütünlüğünün zedelenmesine bağlı zararlar, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir.[6] İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu da işverene çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğü yükler.[7]
Bedensel zarar kalemleri tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır.[8] Hakim, bedensel bütünlüğün zedelenmesinde uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir.[9]
Alt işveren ilişkisi varsa asıl işveren, o işyeriyle ilgili olarak iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işveren ile birlikte sorumludur.[10] Davalıları buna göre belirleyin.
Zamanaşımı: On Yıl ve Başlangıç Tarihi
| Talep | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşverene karşı iş kazası tazminatı | On yıl | TBK m.146 |
| İş kazasına sebep olan üçüncü kişiye karşı tazminat | Zararı ve sorumluyu öğrenmeden iki yıl, fiilden on yıl | TBK m.72 |
| İşçilik alacakları (kıdem, ücret vb.) | Alacağa göre farklıdır | İlgili kanun |
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, iş kazası ve meslek hastalığında işverenin sorumluluğunun sözleşmeye aykırılığa dayandığını ve Türk Borçlar Kanununun 146. maddesindeki on yıllık süreyi uygulamak gerektiğini belirtir. Başlangıç tarihi için sürekli iş göremezlik oranının kesinleştiği tarihe bakar.
“Geçirdiği iş kazası nedeniyle davacıda oluşan meslekte kazanma gücü kayıp oranı gördüğü tedaviler sonrası aradan geçen zaman içerisinde değişmemiş olsa bile sürekli iş göremezlik oranının kesin olarak belirlendiği tarihin dikkate alınması gerekmektedir.”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2018/(21)10-906, K.2024/104, 14.02.2024 (Yargıtay 10. HD, E.2023/10034, K.2024/12486, 05.12.2024 kararında aktarılmıştır, bozma, oy birliği)
Yine de oran kesinleşmediği gerekçesiyle dava açmayı geciktirmeyin. Kısmi dava ve talep artırımı bu riski azaltır. Aşağıdaki bölümde anlatılıyor.
Belirsiz Alacak Kalktı: Kısmi Dava ve Talep Artırımı
7589 sayılı Kanun, belirsiz alacak davasını düzenleyen Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.107 hükmünü yürürlükten kaldırdı. Yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda eski hüküm uygulanmaya devam eder.[11] Yeni dilekçede belirsiz alacak yazılmaz.
Bunun yerine her kalem için bir tutar yazarak kısmi dava açarsınız. Kısmi davada talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.[12]
Bedensel zarar tazminatında bir başka yenilik vardır. Türk Borçlar Kanunu m.55’e eklenen fıkralar, çalışma gücü kaybına bağlı tazminat için faiz başlangıcını ve ödemelerin mahsubunu düzenler. Bu hükümler 31.07.2026 sonrasında meydana gelen haksız fiil ve zarar doğuran olaylar için uygulanır. Önceki olaylarda eski hüküm devam eder.[13]
İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi Örneği
Metin, işçinin işverene karşı açtığı maddi ve manevi tazminat davasını gösterir. Meslekte kazanma gücü kayıp oranını Kurum Sağlık Kurulu veya hastane raporundan alın. Tüm tutarları kendiniz yazın.
Alanları doldurun, dilekçe metni aşağıda kendiliğinden güncellenir. Bilgileriniz tarayıcınızda kalır, sunucuya gönderilmez.
Bu örnek genel bilgi amaçlıdır. Olayınızın ayrıntılarına göre değiştirilmelidir.
Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- İş kazası tutanağı, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi, kolluk veya müfettiş raporu
- Hastane belgeleri, epikriz, istirahat raporları
- Kurum Sağlık Kurulu raporu ve meslekte kazanma gücü kayıp oranına ilişkin belgeler
- SGK yazıları: gelir bağlama, ödeme ve rücu bilgileri
- Bordro, hizmet dökümü ve iş sözleşmesi
- Kimlik fotokopisi, harç ve gider avansı makbuzu
Davacı elindeki belgelerin asıllarını ve davalı sayısından bir fazla örneğini mahkemeye verir.[14] Harç ve gider avansı dava açılırken yatırılır. Güncel tutarları mahkeme veznesinden teyit edin.[15]
Hazırlarken Dikkat Edilecekler
- Kusuru somut yazın. İş güvenliği eksikliklerini tek tek belirtin: eğitim, koruyucu ekipman, risk değerlendirmesi, makine koruması. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverenin önlem yükümlülüklerini sayar.
- Zorunlu içerikleri atlamayın. Mahkeme adı, dava değeri, olayların özeti, deliller ve hukuki sebepler dilekçede bulunmalıdır. Bu hususlar eksikse mahkeme tamamlama için süre vermez.[16]
- SGK ödemelerini yazın. Kurumun yaptığı ödemeler ve bağlanan gelir bilirkişi hesabında değerlendirilir. Kurum, işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi halinde ödemeleri işverene ödetebilir.[17]
- İşçilik alacaklarını ayırın. Kıdem veya ihbar tazminatı gibi alacaklarda arabuluculuk gerekir. Onları bu davaya karıştırmayın.
- Raporları hazırlayın. SGK başvurusu ve rapor süreci için SGK iş kazası başvuru dilekçesi sayfasına bakın.
Dava Açıldıktan Sonra Ne Olur
Dava dilekçesi davalılara tebliğ edilir ve davalının iki hafta içinde cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir.[18] İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır.[19] Mahkeme SGK dosyasını getirtir, kusur ve maluliyet için bilirkişi ve sağlık kurulu incelemesi yaptırır. Rapor gelince talebinizi artırıp artırmayacağınıza karar verirsiniz.
Tazminat sürecinin genel çerçevesi için tazminat süreçleri sayfasına bakabilirsiniz. Trafik kazası kökenli iş kazalarında ayrıca trafik kazası maddi tazminat dava dilekçesi sayfası da yararlı olur.
Aynı konudaki diğer belge örnekleri için dilekçe örnekleri sayfasına bakabilirsiniz.
İş Kazası Tazminat Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular
İş kazası tazminat davasında arabulucuya başvurmam gerekir mi?
Hayır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı uygulanmaz.[1]
İş kazası tazminat davası için zamanaşımı kaç yıldır?
Yargıtay işverenin sorumluluğunu sözleşmeye aykırılığa dayandırır ve on yıllık süreyi uygular. Başlangıç tarihi için zararın ve sürekli iş göremezlik oranının kesin olarak belirlendiği tarihe bakılır. Kaza üçüncü bir kişinin fiilinden doğmuşsa o kişiye karşı iki yıl ve on yıllık haksız fiil süresi uygulanır.[20]
SGK tazminat ödedi, yine de dava açabilir miyim?
Evet. Kurumun ödemeleri ve bağladığı gelir, tazminat hesabında bilirkişi tarafından dikkate alınır. Kurumun ödemesi, işverenin kusuruna dayalı tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz.
Maluliyet oranı henüz belli değilse dava açabilir miyim?
Evet. Kısmi dava açarak her kalem için bir tutar yazabilirsiniz. Tahkikat sona erene kadar talebi bir defaya mahsus artırabilirsiniz. Belirsiz alacak davası kaldırıldığı için dilekçede bu ifadeyi kullanmayın.[12]
Davayı avukatsız açabilir miyim?
Evet. Hukuk davaları kişinin kendi adına da açılabilir. Dilekçenin zorunlu içeriğini eksiksiz yazmanız ve delilleri düzenli sunmanız gerekir.
Kaynaklar
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5/1-a ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.2/3 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.6 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ve 3/3 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.417 ↩
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.54 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.56 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.2 ↩
- 7589 sayılı Kanun m.19 ve geçici m.1/10 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109/4 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.55 ve 7589 sayılı Kanun geçici m.1/9 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.121 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.120 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.21 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.122 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.7/1 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72 ve 146 ↩