İş kazası geçiren sigortalı, tedaviden sonra iş göremezlik durumunun tespiti ve ödeneklerin bağlanması için Sosyal Güvenlik Kurumuna dilekçe verebilir. Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az yüzde 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.[1] Bu sayfada başvuru dilekçesinin doldurulabilir örneği, süreler ve tazminat davasıyla ilişkisi yer alır.
Geçici İş Göremezlik, Sürekli İş Göremezlik ve Malullük Farkı
Gündelik dilde maluliyet denen kavram kanunda üç ayrı haktır. Başvuruda yanlış hakkı istemek dosyanın reddine ya da gecikmesine yol açar. Aşağıdaki tablo farkı gösterir.
| Hak | Temel şart | Dayanak |
|---|---|---|
| Geçici iş göremezlik ödeneği | Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulundan alınmış istirahat raporu | 5510 m.18 |
| Sürekli iş göremezlik geliri | İş kazası sonucu meslekte kazanma gücünün Kurum Sağlık Kurulunca en az yüzde 10 azaldığının tespiti | 5510 m.19 |
| Malullük aylığı | Ayrı sigorta kolu. Çalışma gücü veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 kaybı | 5510 m.25 |
İş kazasında gelir, sigortalının mesleğinde kazanma gücü kaybı oranına göre hesaplanır. Sürekli tam iş göremezlikte gelir, kanuna göre hesaplanan aylık kazancın yüzde 70’idir. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı yüzde 100 uygulanır.[2] Başvurunuzun hangi hakka yöneldiğini dilekçede açık yazın.
İş Kazası Kuruma Nasıl Bildirilir
İş kazası, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen ve onu hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaydır. Kanun, işverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen olayı da iş kazası sayar.[3] Bildirim yükümlülüğü şöyledir.
- İşveren, iş kazasını yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Kuruma ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir.
- Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalı, rahatsızlığı engel olmayacak biçimde, bir ayı geçmemek şartıyla üç iş günü içinde kendisi bildirir.
- Bildirim iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesiyle yapılır.
Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı konusunda Kurum soruşturma yapabilir.[3] İşveren kazayı süresinde bildirmemişse bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca işverenden tahsil edilir.[4] Bu nedenle bildirim yapılmadıysa dilekçenizde Kurumdan durumu incelemesini isteyin.
Süreler, Kararlar ve İtiraz
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İşverenin Kuruma bildirimi | Kazadan sonra en geç üç iş günü | 5510 m.13 |
| Sürekli iş göremezlik geliri | Kayıp oranı en az yüzde 10 | 5510 m.19 |
| Kurum kararına itiraz | Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu karar verir | 5510 m.95 |
| SGK ile uyuşmazlık davası | İş mahkemesi görevlidir | 7036 m.5/1-b |
| İşverene karşı tazminat davası | Zamanaşımı süresi on yıl | TBK m.146 |
Kurumun kayıp oranına ilişkin kararına itiraz edilirse durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.[5] İtiraz süresi ve yöntemi için Kurumun tebliğ yazısına bakın. Kurum işlemlerinden doğan uyuşmazlıkları iş mahkemeleri çözer. İş Mahkemeleri Kanunu Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıkları iş mahkemelerinin görev alanına koyar.[6]
SGK İş Kazası Başvuru Dilekçesi Örneği
Metin, işçi olarak çalışan sigortalının Kuruma yaptığı başvuruyu gösterir. Bildirimin yapılıp yapılmadığını ve tedavi durumunuzu kendi durumunuza göre yazın. Hak sahibi başvuruyorsa metni değiştirin.
Alanları doldurun, dilekçe metni aşağıda kendiliğinden güncellenir. Bilgileriniz tarayıcınızda kalır, sunucuya gönderilmez.
Bu örnek genel bilgi amaçlıdır. Olayınızın ayrıntılarına göre değiştirilmelidir.
Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Kimlik fotokopisi ve banka hesap bilgileri
- Kaza sonrası acil servis kaydı, epikriz ve tedavi belgeleri
- İstirahat raporları
- Kolluk tutanağı, işyeri kaza tutanağı ya da iş kazası bildirgesi (varsa)
- İşyeri unvanı, adresi ve sicil numarası
- Çalışma ve ücret belgeleri (bordro, hizmet dökümü)
Hazırlarken Dikkat Edilecekler
- Hakkı doğru adlandırın. Geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve malullük aylığı ayrı haklardır. Dilekçede her birini ayrı numaralı istemle yazın.
- Yüzde 10 sınırını bilin. Kayıp oranı yüzde 10’un altındaysa sürekli iş göremezlik geliri bağlanmaz.[2]
- Raporları saklayın. Sağlık kurulu raporları ve Kurum kararları, tazminat davasında maluliyet oranının ana delilidir.
- İtiraz yolunu kaçırmayın. Kayıp oranına itirazı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu karara bağlar. Süreyi karar yazısından kontrol edin.
- İşveren sorumluluğu ayrıdır. Kurumun yaptığı ödeme, işverenden alınabilecek tazminatın yerini almaz. Kurum, kazanın işverenin kastından ya da iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketinden doğması halinde yaptığı ödemeleri işverene ödetebilir.[4] Tazminat için iş kazası tazminat dava dilekçesi sayfasına bakın.
Başvurudan Sonra Ne Olur
Kurum başvuruyu inceler. Gerekirse soruşturma ve sağlık kurulu süreci işletilir. Tedavi bitince sağlık kurulu raporları ve dayanak tıbbi belgelere göre kayıp oranı belirlenir. Karar size tebliğ edilir. Karara itirazınız varsa Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna başvurabilirsiniz.
Oran kesinleştikten sonra işverene karşı tazminat davası açılabilir. Bu davada zorunlu arabuluculuk aranmaz.[7] Tazminat sürecinin genel çerçevesi için tazminat süreçleri sayfasına bakabilirsiniz.
Aynı konudaki diğer belge örnekleri için dilekçe örnekleri sayfasına, hizmet kapsamı için hizmetler sayfasına bakabilirsiniz.
İş Kazası SGK Başvurusu Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşveren iş kazasını bildirmezse ne yapmalıyım?
Kurumdan durumu incelemesini yazılı olarak isteyin. Kurum, bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmadığı konusunda soruşturma yapabilir. Süresinde bildirilmeyen kazalarda bildirim tarihine kadar ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir.[8]
Sürekli iş göremezlik geliri için asgari oran nedir?
Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 oranında azaldığı tespit edilmelidir. Oran bunun altındaysa gelir bağlanmaz.[2]
İş kazasından doğan sürekli iş göremezlik geliri ile malullük aylığı aynı mıdır?
Hayır. Malullük aylığı ayrı bir sigorta koludur ve en az yüzde 60 oranında kayıp arar. Sürekli iş göremezlik geliri iş kazası veya meslek hastalığı sonucu bağlanır.[9]
Kurumun verdiği oran düşükse ne yapabilirim?
Karara itiraz edebilirsiniz. Kayıp oranına ilişkin itirazı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu karara bağlar. Uyuşmazlık sonrasında iş mahkemesinde de dava açılabilir.[10]
SGK ödemesi alırsam işverenden tazminat isteyemez miyim?
İstemeye devam edebilirsiniz. Kurumun ödemeleri ve gelirin hesabı tazminat davasında bilirkişi raporunda ayrıca değerlendirilir. Haksız fiilin 31.07.2026 sonrasında meydana geldiği durumlarda Türk Borçlar Kanunu m.55’in yeni fıkraları da devreye girer.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.19 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.19 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.13 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.21 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.95 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5/1-b ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.13 ve 21 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.19 ve 25 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.95 ve 7036 sayılı Kanun m.5 ↩