Tutanağa İtiraz Nasıl Yapılır?

Tutanağa itiraz nasıl yapılır sorusunun cevabı, kaza tutanağının türüne göre değişir. Maddi hasarlı ve taraflarca anlaşmalı düzenlenen bir tutanak ile polis veya jandarmanın düzenlediği resmi bir tutanak farklı mercilere, farklı sürelerle itiraza açıktır. İkisi de kusur tespitini ya da tutanağa bağlı idari yaptırımı değiştirtmek için kullanılan ayrı yollardır.

Tutanağın kendisinin ne olduğu ve nasıl düzenlendiği kaza tespit tutanağı nedir, nasıl tutulur başlıklı yazıda ayrıca anlatılıyor. Bu yazı yalnızca itiraz mekanizmasına odaklanıyor. Kusur oranlarının asli-tali ayrımına göre nasıl belirlendiği ayrı bir konudur ve burada ayrıntılandırılmıyor.

Tutanağa İtiraz Nasıl Yapılır? İtiraz Edilebilecek Durumlar

Tutanakta gerçeğe aykırı bir beyan, hatalı bir kusur dağılımı ya da taraflardan birinin imzasına rağmen eksik kalan bir bilgi varsa itiraz gündeme gelir. Aracın hasar fotoğrafları veya tanık beyanı tutanaktaki tespitle çelişiyorsa bu da itiraz gerekçesi oluşturur. İtirazın hangi mercie yapılacağı tutanağın türüne bağlıdır.

Anlaşmalı (Maddi Hasarlı) Tutanakta İtiraz İmkanı

Sadece maddi hasarla sonuçlanan ve tarafların kendi aralarında doldurup imzaladığı anlaşmalı tutanaklarda itiraz, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden yürüyen ayrı bir sisteme tabidir. Bu sistemin işleyişi aşağıda ayrı başlıkta anlatılıyor.

Polis veya Jandarma Tutanağında İtiraz İmkanı

Görevli polis veya jandarma tarafından düzenlenen bir tutanakta kusur tespitinin kendisine karşı ayrı, doğrudan bir idari itiraz yolu yoktur. Tutanakla birlikte bir trafik idari para cezası da kesildiyse, itiraz edilebilecek olan bu cezadır. Kusur tespitine yönelik asıl değerlendirme ise ancak bir tazminat davası veya sigorta tahkim başvurusu açıldığında bilirkişi incelemesiyle yeniden yapılır.

Tutanak türüne göre izlenecek itiraz yolu

Anlaşmalı Tutanakta SBM Üzerinden İtiraz Süreci

Anlaşmalı tutanaklarda kusur oranını (%0, %50 veya %100) ilk olarak tarafların sigorta şirketleri belirler. Sigortalı bu değerlendirmeye katılmıyorsa SBM’nin Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz bölümü üzerinden yeni belge ve delillerle başvuru yapabilir.^[1]

Sigortalının itiraz hakkı tutanağın düzenlenmesinden itibaren 5 iş günü ile sınırlıdır ve bir defaya mahsus kullanılabilir. Sigorta şirketleri ise maddi hata gerekçesiyle süre sınırı olmadan itiraz edebilir.

Önemli: Sigortalının SBM üzerinden itiraz hakkı yalnızca bir kez kullanılabilir, bu yüzden itiraz dilekçesine eklenecek fotoğraf, tanık beyanı gibi delillerin ilk başvuruda eksiksiz sunulması gerekir.

Şirketler arasında anlaşma sağlanamazsa dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonuna iletilir ve komisyon üç iş günü içinde karar verir. Her iki araç da aynı sigorta şirketine kayıtlıysa sigortalı doğrudan SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonuna başvurabilir.

Bilgi: Bu itiraz e-Devlet üzerinden değil, doğrudan SBM’nin kendi platformu üzerinden yapılır. E-Devlet’te ayrı bir “tutanağa itiraz” ekranı bulunmaz.

İdari Yaptırımlı Tutanakta Sulh Ceza Hakimliğine İtiraz

Trafik görevlisinin düzenlediği tutanakla birlikte bir idari para cezası kesildiyse, bu cezaya karşı itiraz 5326 sayılı Kabahatler Kanunu‘nun 27. maddesine göre yapılır.^[2] Kanun metni şu şekildedir:

“İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.”

Uyarı: Tebliğden itibaren 15 gün içinde başvurulmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir. Bu süre mücbir sebep dışında uzamaz.

Başvuru, ilgilinin kendisi veya avukatı tarafından yetkili sulh ceza hakimliğine iki nüsha dilekçeyle yapılır. Trafik tutanaklarını düzenleme görevi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun İçişleri Bakanlığına verdiği görevler arasındadır.^[3]

İtiraz Dilekçesinin İçeriği ve Başvuru Şekli

Dilekçenin hangi mercie verileceği itiraz yoluna göre değişir. Anlaşmalı tutanakta SBM’nin kendi başvuru ekranı, idari yaptırımlı tutanakta ise yetkili sulh ceza hakimliği kullanılır. İçerik de buna göre şekillenir ama bazı unsurlar ortaktır.

• İtiraz edilen karara veya tutanağa ait tarih, sayı ve taraf bilgileri
• İtiraza dayanak gösterilen somut deliller (fotoğraf, tanık, hasar tespiti)
• Varsa başvuru süresinin kaçırılmasına yol açan mücbir sebep

Kabahatler Kanunu kapsamındaki itirazlarda dilekçe iki nüsha halinde sulh ceza hakimliği kalemine verilir.^[4] Dilekçede somut delil gösterilmemesi, itirazın salt kusur oranını beğenmeme şeklinde yazılması reddi kolaylaştırır.

Dilekçede eksik olmaması gereken üç unsur

İtirazın Değer Kaybı Sürecindeki Etkisi

Tutanak, aksi ispat edilene kadar geçerli bir resmi belge sayılır ama tek başına kesin bir kusur hükmü oluşturmaz. Bir tazminat davasında veya sigorta tahkim başvurusunda alınan bilirkişi raporu tutanaktaki kusur dağılımıyla çelişirse, bu çelişkinin giderilmesi mahkemenin veya hakem heyetinin görevidir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, tutanakla bilirkişi raporu arasında kusur yönünden çelişki bulunan bir dosyada bu noktaya açıkça değinmiştir.^[5] Daireye göre çelişkili raporlardan birine neden itibar edildiği gerekçelendirilmeli, aksi halde çelişkiyi gideren yeni bir rapor alınmalıdır.

“Kaza tespit tutanağı ile bilirkişi raporu arasındaki bu çelişki giderilmeden eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.”

Bu yaklaşım, 17. Hukuk Dairesi‘nin daha önceki bir kararında da aynı gerekçeyle yer almıştır.^[6] Dolayısıyla itiraz veya dava sonucunda kusur oranı değişirse, buna bağlı araç değer kaybını kim öder sorusunun cevabı da yeni orana göre şekillenir.

Kusur oranı güncellendiğinde, değer kaybı hesaplamasının dayandığı eksper raporu da yeni orana göre yeniden değerlendirilir. İki belge arasındaki tutarlılık, talebin sigorta şirketi veya mahkeme nezdinde kabul görme ihtimalini doğrudan etkiler.

İtiraz Sonuçsuz Kalırsa İzlenecek Yollar

SBM üzerindeki itiraz veya şirketlerin yeniden değerlendirmesi talebi karşılamazsa sigortalı, Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da genel mahkemelere başvurabilir. Hangi yolun seçileceği uyuşmazlığın tutarına ve sigortalının tercihine bağlıdır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar taleplerinde zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halde kaza gününden itibaren on yıldır.^[7]

Not: Tutanağa veya kusur raporuna yapılan itiraz süreci, değer kaybı talebinin zamanaşımı süresini kendiliğinden durdurmaz. Başvuru ve dava adımları bu süre içinde tamamlanmalıdır.

Süreci baştan araç değer kaybı nasıl alınır yazısındaki yol haritasıyla birlikte takip etmek, hangi adımın hangi aşamada geldiğini netleştirir.

İtiraz ve zamanaşımı süreleri bir arada

Kaza Tutanağına İtirazla İlgili Sık Sorulan Sorular

Kabul, ret ve çelişki senaryoları